Wayland’ın 1.25 RC1 sürümü, Simon Ser tarafından duyuruldu. Bunun, Wayland 1.25 serisi için RC1 sürümü olduğu belirtilirken, sürümün Wayland 1.24.91 adıyla yayınladığı bildiriliyor. Son kullanıcılar için çok heyecan verici olmasa da geliştiriciler için biraz daha ilgi çekici olduğu belirtilen Wayland 1.25’in DockBook’tan mdBook’a dönüştürme de dahil olmak üzere dokümantasyon iyileştirmeleriyle gelen yeni test sürümü Wayland 1.25 RC1, ayrıca Wayland’ın XML lehçesi, içerik güncelleme modeli ve Wayland renk yönetimi hakkında tam dokümantasyona sahip bulunuyor. Bunların hepsinin, özellikle Wayland ile yeni tanışan geliştiriciler için önemli olduğu belirtilirken, Wayland 1.25 ile gelen bir diğer geliştirici yardımcısının ise, modern terminallerde hata ayıklama çıktısının daha kolay ayrıştırılması için WAYLAND_DEBUG çıktısının artık renklendirilmesi olduğu söyleniyor. Wayland 1.25 ayrıca, birden fazla üst arayüzü olan arayüzler için “dondurulmuş” bir öznitelik, her commit için arabellek serbest bırakma geri çağırmaları için wl_surface.get_release isteği ve tek bir olayı göndermek için wl_display_dispatch_pending_single() işlevini de hazırlıyor. Bilindiği gibi, 1980’lerin Başında bir MIT mühendisi olan Bob Scheifler tarafından duyurulan X; bilgisayarlar için yeni grafik görüntüleme sistemiydi ve o günlerde büyük bir devrimi ifade ediyordu. Kısa sürede UNIX ve benzeri sistemlerde standart grafik arayüz olarak kullanılmaya başlanan ve hâlâ da kullanılmakta olan X; ağ üzerinde çalışmaya imkan veren ilk grafik görüntüleme sistemiydi. Zaman paylaşımlı bir sunucu üzerinde çalışan bir X sunucusu ağdaki istemciler tarafından kullanılabiliyordu. Zaten X, donanımdan bağımsız ve tamamen ağda hizmet verebilecek şekilde tasarlanmıştı. MIT yönetiminde ve Bob Scheifler liderliğinde geliştirilen X sunucusunun üstün olduğu ağ imkanları 90’lı yıllarda çoğunlukla kullanılmamaya başlandı. Ayrıca, X’in çok çeşitli donanımlara Linux ortamında nasıl erişim sağlayacağı da önemli bir sorun haline gelmişti. Bu, GNU/Linux dünyası için üzüntü vericiydi. Bu gelişmelere yönelik olarak, 2007 yılında Thomas Hellstrom, Eric Anholt ve Dave Airlie tarafından geliştirilen TTM (Translation Table Maps) adını verilen bir önbellekleme sistemi kullanılmaya başlandı. Böylelikle uygulamalar grafik verilerin işlenmesi için beklemek zorunda kalmayacak ve hızlanacaklardı. Wayland 1.25 RC1 hakkında bilgi edinmek için posta listesi duyurusunu inceleyebilirsiniz. Continue Reading →
Bu, kuşkusuz, GNU/Linux çevrelerinde memnunlukla karşılandı. Sonuç olarak, tüm Linux grafik sürücülerinin kullanabileceği bir bellek yönetim sistemi kullanılabilir olmuştu. Ancak, açık kaynak kodlu Linux grafik sürücülerinin basit API’lere ihtiyaç duymasına karşılık; TTM çok büyük bir kod yığınıydı. Buna ilişkin olarak, 2008 yılında Reenter Keith Packard ve Eric Anholt’un da yardımıyla TTM için yeni bir API yazıldı. GEM (Graphics Execution Manager) adı verilen bu yapı; mevcut Kernel fonksiyonlarını kullanacak şekilde değiştirilip küçültülmüştü. Ancak asıl sorun; OpenGL, Qt ve Gtk+ gibi büyük boyutlu kütüphaneler ile kernel arasındaki ilişkide X’in modern grafik ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmadığını gösteriyordu. Bu aşamada, bir yazılım mühendisi olan AIGLX’in yazarı Kristian Høgsberg, grafik çıktılarının doğrudan Kernel’e gönderileceği, uygulamaların doğrudan GPU’ya ulaşabileceği bir tasarıma girişmişti. Kısa sürede temel kütüphaneleri yazmaya başlayan ve çok kısa bir süre içinde, az çok çalışan bir sunucu geliştirmeyi başaran Høgsberg’in X sunucusuna hiçbir bağımlılığı olmayan bir son işlem API’si kullanan yazılımının adı: Wayland idi. Konu, phoronix.com‘un haberi ile duyuruldu. Henüz çok taze bir proje olan Wayland’ın kaynak kodları da internette yerini aldı. Wayland, küçük gömülü sistemler, cep telefonları ya da küçük oyuncaklarda dahi çalışabilecek kadar hafif biçimde tasarlanıyordu. Høgsberg, geriye dönük uyumluluğu sağlamak için X sunucusunun Wayland’ın bir istemcisi konumunda çalışabilmesine olanak sağlamıştı. Wayland günümüzde Kernel’de bulunan GEM, evdev (input drivers) ve kms (kernel mode switching) teknolojilerini ve DRI2 (Direct Rendering Infrastructure) kullanıyor. Intel ve RedHat tarafından desteklenen bu yeni teknoloji, X için çözülmesi zor görünen pek çok geleneksel sorunu çözmeye yaklaşmış görünüyor. Intel, sürücülerinin Wayland ile daha performanslı çalışmasını sağlamak için projeye, Wayland geliştiricilerini kiralayacak kadar büyük destek sunuyor. Wayland 1.25 RC1 edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.
KDE için optimize edilmiş bir CD ve DVD yazma uygulaması ve GNU/Linux sistemlerin vazgeçilmezi olan K3b‘nin 25.12.3 sürümü yapılandırılabilir bir grafik optik disk yazma uygulaması olarak sunuluyor. K3b ile veri CD’leri oluşturma, ses CD’si hazırlama, kalıp dosyası yazdırma gibi temel CD/DVD yazdırma işlemleri yapmanın yanı sıra video CD ve DVD ya da ses CD’lerini bilgisayara kopyalama gibi daha pek çok işlem gerçekleştirmek mümkündür. Uzman kullanıcılar yazma işleminin bütün basamaklarını kontrol edebilirken, sıradan kullanıcılar, otomatik ayarlar ile makul K3b ön ayarlarıyla işlerini kolaylıkla görebilirler. K3b, temel ve uzman düzey kullanıcılar için geniş seçenekeler sunmaktadır. K3b ile güncel yazım işlemleri komut satırı işlevlerinden cdrecord, cdrdao, ve growisofs ile yapılır. K3b; sürükle bırak desteği, yazdırma projesindeki dosyaları hareket ettirip yerini değiştirebilme, dosyaları yeniden adlandırabilme, boş klasörler oluşturabilme, Kalıp dosyası yazabilme, kalıp dosyası oluşturabilme, dosyaları yazabilme, Kalıp dosyalarının veri bütünlüğü doğrulama özetini (Md5 gibi) çıkarabilme, Uzman kullanıcılar için neredeyse tüm mkisofs seçeneklerinin destekleme, K3b, veri CD’si projesine eklenen MP3/Ogg dosyalarını sıkça tercih edilen biçimde “artist – isim.mp3” şeklinde yeniden adlandırarak projeye ekleme, yazdırılmış veri doğrulama, doğrudan diskten-diske kopyalama, çift katman DVD yazabilme, tak-çıkar ses çözme (gerekli WAV, MP3, FLAC ve Ogg Vorbis eklentilerini içerir), es CD’si oluştururken, dosyaların etiket bilgilerini kullanarak metnini görüntüleme (CD-Metin desteği), ses seviyesini yazmadan önce standartlaştırma, ses dosyalarını başta ve sondan kesme, otomatik olarak riplenen ses dosyalarını albüm, isim, artist ve şarkı numarasına göre klasörlere yerleştirme, riplenmiş ses dosyalarının CDDB bilgilerini kaydeder, ses projesine ses dosyalarını eklerken otomatik olarak CD-METİN olarak kullanma, DVD ripleme ve DivX/XviD’e çevirme, VCD, SVCD oluşturma, CD-i desteği, MPEG dosyalarından VCD/DVD oluşturabilme, eMovix CD/DVD’si oluşturma ve tema desteği gibi özelliklere sahiptir. k3b 25.12.3 hakkında bilgi edinmek için GitHub duyurusunu inceleyebilirsiniz.
