Archive | GNU/Linux İpuçları

Debian 10 ve diğer sürümlere Lutris nasıl kurulur?

Bilindiği gibi, Debian Türkiye Forum’un değerli bir üyesi, değerli arkadaşımız Vedat Kılıç; uzun zamandır kendine özgü ISO kalıpları hazırlıyor. Vedat, bunları kendisine ait olan gnulinuxfree.blogspot.com üzerinden yayımlıyor. Bilindiği gibi, daha geniş bir çevreye duyurulması amacıyla bu çalışmaları forum üzerinden ve buradan da sizlere duyurmaya çaba gösteriyoruz. Vedat Kılıç‘ın en son yazdığı “Debian 10 ve diğer sürümlere Lutris nasıl kurulur?” yazısı, Debian 10 ve diğer sürümlere Lutris kurulumunu ele alıyor. Vedat Kılıç sözlerine şöyle başlamış:”Lutris yazılımı Wine, Steam gibi çeşitli platformlarda oyun oynamak için geliştirilmiş oldukça yetenekli bir yazılım. Hem oyun indiriyor, hem oyunlar için gerekli ne varsa onu da kendisi indirip kuruyor.

Continue Reading →

Oyun severler için kullanımı kolaylaştıran Lutris yazılımını Debian 10 sürümüne kurmak isterseniz tek komutta toparladığım alttaki komutun tamamını uçbirime girmenizle kuracaktır.

Debian’ın diğer sürümlerine kurmak isterseniz komut içinde geçen iki tane “10” rakamını kurmak istediğiniz sürüm numarasıyla değiştirin.

sh -c "sudo wget https://download.opensuse.org/repositories/home:/strycore/Debian_10/Release.key ; sudo apt-key add Release.key ; echo 'deb http://download.opensuse.org/repositories/home:/strycore/Debian_10/ ./' | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/lutris.list ; sudo apt update ; sudo apt install lutris -y ; echo 'y' | sudo apt install -f"

gnulinuxfree.blogspot.com

0

Debian 10 ve diğer sürümlere Wine nasıl kurulur?

Bilindiği gibi, Debian Türkiye Forum’un değerli bir üyesi, değerli arkadaşımız Vedat Kılıç; uzun zamandır kendine özgü ISO kalıpları hazırlıyor. Vedat, bunları kendisine ait olan gnulinuxfree.blogspot.com üzerinden yayımlıyor. Bilindiği gibi, daha geniş bir çevreye duyurulması amacıyla bu çalışmaları forum üzerinden ve buradan da sizlere duyurmaya çaba gösteriyoruz. Vedat Kılıç‘ın en son yazdığı “Debian 10 ve diğer sürümlere Wine nasıl kurulur?” yazısı, Debian 10 ve diğer sürümlere Wine kurulumunu ele alıyor. Vedat Kılıç sözlerine şöyle başlamış: “Wine kurulumu için yaptığım bu çalışma aralıksız 5 günü mü aldı. Bu kadar uğraşmamın nedeni sadece Wine kurulumu değil, Wine kurulumunda olsun kurulum sonrası olsun sorunsuz olması ve Debian’ın bütün sürümlerine kurulması içindi. Ayrıca kurulumu tek komut ile kolaylaştırmak amacıyla bu kadar uğraştım. Sonuçtan daha emin olmak için ayrıca Xfce, Openbox, JWM ve Mate oturumları üzerinde denendi.

Continue Reading →

Debian 10 veya Debian’ın diğer sürümlerine kurmak için işleme başlayalım. İlk yapacağımız iş, /etc/apt/sources.list dosyasına ve /etc/apt/sources.list.d dizinine Wine ve backports depoları eklemiş iseniz onları silmeniz gerekir. Çünkü vereceğim komut içinde hepsi var, aynı depodan iki tane olmaması için bu gereklidir.
Eklemediyseniz veya sildiyseniz işleme devam edelim.

Kuracağınız sistem Debian 10 (Buster) ise alttaki komutu olduğu gibi uçbirime girin. Bu komut hem gerekli depoları ekleyecek hem Wine’yi kuracaktır. Kuracağı Wine sürümü Winehq deposunun stable olanı, wine-stable diye geçer. Diğer deyişle, Winehq deposunun kararlı sürümüdür. Yüzlerce bağımlılık kuracağı için bir-kaç dakika sürer, zaten uçbirimden ne yaptığını görürsünüz.

Bu iki çizgi arasına aldığım kısım Debian 10 sürümü dışında başka sürüme kuracaklar için. Bundan sonrası hepsinde aynı işlem yapılıyor.
Debian 10 sürümü dışında kurulum yapacaksanız yapacağınız tek farklı ve basit işlem alttaki komutta geçen “buster” ve “10” rakamını kuracağınız sürüm ismi ve sürüm nosu ile değiştirmek. İki tane on rakamı ve dört tane buster yazısı var, onları değiştirip işleme devam edebilirsiniz.

sh -c "echo 'deb http://deb.debian.org/debian/ buster-backports main contrib non-free' | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/backports.list ; sudo sed -i 's/contrib//g' /etc/apt/sources.list ; sudo sed -i 's/non-free//g' /etc/apt/sources.list ; sudo sed -i 's/main/main contrib non-free/g' /etc/apt/sources.list ; sudo dpkg --add-architecture i386 ; sudo apt update ; sudo apt-get -t buster-backports update ; sudo apt -y install gnupg2 software-properties-common ; wget -qO - https://dl.winehq.org/wine-builds/winehq.key | sudo apt-key add - ; sudo apt-add-repository https://dl.winehq.org/wine-builds/debian/ ; wget -O- -q https://download.opensuse.org/repositories/Emulators:/Wine:/Debian/Debian_10/Release.key | sudo apt-key add - ; echo 'deb http://download.opensuse.org/repositories/Emulators:/Wine:/Debian/Debian_10 ./' | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/wine-obs.list ; sudo apt update ; sudo apt-get -t buster-backports install wine wine32 libwine fonts-wine -y ; echo 'y' | sudo apt install -f ; sudo apt-get -t buster-backports install winehq-stable -y ; echo 'y' | sudo apt install -f"

Kurulum sorunsuz bittiyse uçbirimi kapatın başka bir uçbirime winecfg yazın, üstteki resimde görülen bir pencere açıldıysa ilk test başarılı geçmiştir.

Kurulumun tamamen başarılı olduğunu anlamak için ciddi bir test daha yapalım.

Buradan Rufus portable olan rufusxx.exe dosyasını indirin. Dosyaya sağ tık yaptığınızda Alttaki gibi “Wine Windows yükleyicisi” şeklinde sekme görünmesi lazım. Bu sekmenin gelmiş olması sorunsuz kurulduğunu gösterir. Ancak bir test daha var.”

Aynı sekmeye tıkladığınızda bu pencere gelmeli, yükle tuşuna tıkladığınızda eksik olan Mono yazılımını kendisi otomatik indirir ve kurar.


Ardından alttaki Gecko yükleyiciden iki defa gelecektir, onlara da yükle dediğinizde ve yüklediyse kurulum tamamen başarıyla tamamlanmış demektir.

Artık internetten Windows 7 için uygun olan exe dosyaları indirip aynı sağ tık sekmeden kurabilirsiniz. Kurduğunuz programların kısayolu sistem menüsüne gelir, oradan çalıştırabilirsiniz.

gnulinuxfree.blogspot.com

0

Pinta resim düzenleme yazılımı nasıl kurulur?

Microsoft Windows ile sınırlı benzer bir görüntü düzenleme programı olan Paint.NET’ten esinlenilen açık kaynak kodlu, platformlar arası bir bitmap resim düzenleme yazılımı olan Pinta‘nın beş yıl önce duyurulan 1.6 sürümünün ardından, 4 Ağustos 2020‘de duyurulan ilk önemli sürümü 1.7 ile yoluna devam ettiğini biliyorsunuz. Birçok yeni özellik ve 50’den fazla hata düzeltmesi içerdiği söylenen yeni sürüme; resimler arasında geçiş yapmak için bir sekme görünümü eklenmiş bulunuyor. Artık kurşun kalem aracının farklı karışım modları arasında geçiş yapabildiği söyleniyor. Dikdörtgen seçim aracının artık seçimin her köşesinde farklı ok imleçleri gösterdiği belirtilirken, Pinta web sitesi için yeni bir kullanım kılavuzu yazıldığı belirtiliyor. Bu yazıda, Pinta resim düzenleme yazılımının sistemimize nasıl kurulacağını ele alacağız. Kullandığımız sistemin Ubuntu ya da Linux Mint gibi Ubuntu tabanlı bir sistem, ya da Debian olduğunu varsayıyoruz.

Continue Reading →

Ubuntu ya da Linux Mint gibi Ubuntu tabanlı bir sistem kullanmakta olanlar, “depodaki Pinta beim işimi görür” diyorlarsa, terminali açıp:

sudo apt install pinta

komutuyla kolaylıkla Pinta’yı sistemlerine kurabilirler. Ancak, henüz herhangi bir Ubuntu sürümünde bulunmayan en son özelliklere ihtiyacınız varsa, uygulamayı geliştiricinin PPA’larını kullanarak da yükleyebilirsiniz. Bunun için kullanabileceğiniz iki farklı PPA vardır. Birincisini sisteme şu şekilde girebilirsiniz:

sudo add-apt-repository ppa:pinta-maintainers/pinta-stable

Ardından depoları yenileyin:

sudo apt update

ve yazılımı kurun:

sudo apt install pinta

Diğer bir PPA ise aşağıdaki şekilde sisteme aktarılabilir:

sudo add-apt-repository ppa:pinta-maintainers/pinta-daily

yine aynı şekilde depoları yenileyin:

sudo apt update

ve yazılımı kurun:

sudo apt install pinta

Böylelikle en güncel Pinta’yı sisteminize kurmuş olursunuz. Debian kullanıcıları ile devam edecek olursak, hemen belirtelim ki kurulum Ubuntu ve türevlerindeki kadar kolay değildir. Zaten Debian 9 için Pinta’nın 1.6 sürümü mevcuttur, ancak bu sürüm, bilindiği gibi artık güncel değildir. Debian 10 kullanıcıları da yazılımı manuel olarak yüklemek durumundadırlar. Pinta’yı kaynak kodundan derlemek istemenler, bunun yerine Flatpak veya Snap paketi talimatlarını izleyebilirler. Öncelikle aşağıdaki apt-get install komutunu kullanarak bağımlılıkları çalıştırmalısınız:

sudo apt-get install make automake autoconf mono-devel gtk-sharp2 intltool git

Bağımlılıklar kurulduktan sonra, internetten en son Pinta kaynak kodunu indirmek için git clone komutu kullanılır:

git clone https://github.com/PintaProject/Pinta.git

Şimdi CD komutunu kullanarak “Pinta” klasörüne gidin.

cd Pinta

Şimdi autogen.sh komut dosyasını çalıştırmalısınız. Bu komut dosyası otomatik olarak bir oluşturma dosyası oluşturacak ve kodun derlenmeye hazır olup olmadığını kontrol edecektir.

./autogen.sh

Autogen.sh betiği başarıyla çalıştırıldığında, programı oluşturma zamanı gelmiştir. Make komutunu kullanarak kaynak kodu için derleme aracını başlatın.

make

Son olarak, sudo make install komutunu kullanarak Pinta uygulamasını Debian üzerine kurun.

sudo make install

Güle güle kullanın.

0

Debian’da qemu’yu GUI ile çalıştırın

Bilindiği gibi, Debian Türkiye Forum’un değerli bir üyesi, değerli arkadaşımız Vedat Kılıç; uzun zamandır kendine özgü ISO kalıpları hazırlıyor. Vedat, bunları kendisine ait olan gnulinuxfree.blogspot.com üzerinden yayımlıyor. Bilindiği gibi, daha geniş bir çevreye duyurulması amacıyla bu çalışmaları forum üzerinden ve buradan da sizlere duyurmaya çaba gösteriyoruz. Vedat Kılıç‘ın en son yazdığı “Debian’da qemu’yu GUI ile çalıştırın” adlı yazı, iki gün önce yayımladığımız “Debian Buster sürümünde qemu nasıl çalışır?” adlı yazıya yeni bir alternatif sunuyor. Vedat Kılıç sözlerine şöyle başlamış: “Bir önceki yayında Debian’da sanal makine qemu’nun nasıl çalışacağını anlatmıştım. Bu çalışma işini biraz daha ileri götürerek komut yerine GUI arayüzlü araç ile çalışmasını sağladım. qemu’yu Debian’da GUI arayüzlü araç ile çalıştırmak isterseniz önce alttaki bağlantıdan hazırlamış olduğum qemu-run adlı tar paketini indirin.

Continue Reading →

Bir önceki yayında Debian’da sanal makine qemu’nun nasıl çalışacağını anlatmıştım. Bu çalışma işini biraz daha ileri götürerek komut yerine GUI arayüzlü araç ile çalışmasını sağladım. qemu’yu Debian’da GUI arayüzlü araç ile çalıştırmak isterseniz önce alttaki bağlantıdan hazırlamış olduğum qemu-run adlı tar paketini indirin. Paketin üzerine sağ tıklayın qemu-run dizinini çıkarın, dizinin içine girin, aynı dizinde boşluğa sağ tık ile uçbirimi açın ve alttaki komutu girin.

./qemu-install.sh

Bu komut ile hem qemu-run hem qemu’nun kendisi kurulacaktır. Sisteminizde qemu’nun kurulu olabileceğini düşünerek qemu kurulumunu tercihinize bıraktım. Gelen soruya hayır derseniz sadece qemu-run aracı kurulur. (su komutu kullanıyorsanız önce su ile root olun sonra komutu girin.) Sistem menüsünden “qemu sanal makine çalıştır” simgesine tıkladığınızda alttaki ekran açılır.
Pencerenin arayüzüne sağ tıklayın, +Add row sekmesine tıklayın.

Name yazan yere herhangi bir isim yazın.


ISO path yazan yere çalıştırmak istediğiniz ISO’nun yolunu girin.

Arayüz boşluğuna bir defa tıklayın ve OK tuşuna tıklayın.

Bir saniye sonra belirlediğiniz ISO dosyası, qemu sanal makine ekranında alttaki örnek resimdeki gibi görülecektir.

Kaldırmak isterseniz yine aynı dizinde uçbirime alttaki komutu girin. Sisteminizde qemu kuruluysa gelen soruya hayır derseniz sadece qemu-run aracını kaldırır.

./qemu-uninstall.sh

Not: Bu araç diğer paylaştığım araçlar gibi tamamen tarafımdan inşa edilmiştir, hiç bir şeyi alıntı değildir.

gnulinuxfree.blogspot.com

0

Debian Buster sürümünde qemu nasıl çalışır?

Bilindiği gibi, Debian Türkiye Forum’un değerli bir üyesi, değerli arkadaşımız Vedat Kılıç; uzun zamandır kendine özgü ISO kalıpları hazırlıyor. Vedat, bunları kendisine ait olan gnulinuxfree.blogspot.com üzerinden yayımlıyor. Bilindiği gibi, daha geniş bir çevreye duyurulması amacıyla bu çalışmaları forum üzerinden ve buradan da sizlere duyurmaya çaba gösteriyoruz. Vedat Kılıç‘ın en son yazdığı “Debian Buster sürümünde qemu nasıl çalışır?” yazısı, indirilen ISO dosyalarını gerçek makineye kurmadan test etmek için yazılmış hafif bir sanal makine olan qemu’nun kullanımını anlatıyor.  Vedat Kılıç sözlerine şöyle başlamış: “qemu indirdiğiniz ISO dosyalarını gerçek makineye kurmadan test etmek için yazılmış hafif bir sanal makinedir. Kurulumu ve çalıştırması oldukça kolay, az bir Ram ile çalışabiliyor, ayrıca hızlıdır. Onu Debian’da denemek isterseniz alttaki paketleri kurun.

Continue Reading →


sudo apt-get install qemu-kvm qemu virt-manager virt-viewer

Çalıştırmak için önce alttaki komutu girin. Bu komutta debian yazısını denemek istediğiniz ISO adıyla değiştirin. 20G kullanılacak disk bölümüdür, isterseniz 20 sayısını düşürebilir veya yükseltebilirsiniz.

qemu-img create debian.img 20G

Ardından alttaki komutu girin. debian yazısı yerine önceki komutta ne yazdıysanız aynısını yazın. Belirli yere indirdiğiniz ISO’nun yolu ile birlikte tam adını girin. 1000 sayısı ise Ram miktarıdır, kendinize göre değiştirebilirsiniz.

kvm -hda debian.img -boot d -cdrom /iso/yolunu/ve/tam/adını/girin/debian.iso -m 1000

Hepsi bu kadar, bu komutlardan sonra yukarıdaki resimde görüldüğü gibi belirlediğiniz ISO qemu ile çalışacaktır.

gnulinuxfree.blogspot.com

1

Debian’ın Buster sürümüne Wine nasıl kurulur?

Bilindiği gibi, Debian Türkiye Forum’un değerli bir üyesi, değerli arkadaşımız Vedat Kılıç; uzun zamandır kendine özgü ISO kalıpları hazırlıyor. Vedat, bunları kendisine ait bir site olan gnulinuxfree.blogspot.com üzerinden yayımlıyor. Bilindiği gibi, daha geniş bir çevreye duyurulması amacıyla bu çalışmaları forum üzerinden ve buradan da sizlere duyurmaya çaba gösteriyoruz. Vedat Kılıç‘ın en son yazdığı “Debian’ın Buster sürümüne Wine nasıl kurulur?” yazısı ise başka ilgi çekici bir konuyu ele alıyor. Debian’ın Buster sürümüne Wine’in nasıl kurulduğunu ele alan bu yazıyı, buraya aktarmayı uygun buluyorum. Vedat Kılıç‘a selam ve sevgilerimizle.

Continue Reading →

Wine, sürekli güncellenmekte olan ve GNU/Linux ortamında Windows araçlarını kullanmaya imkan tanıyan açık kaynak-özgür yazılımdır.

Wine sanal Windows değil, kendine göre açık kaynak bir Windows kopyasıdır. Bu nedenle çalışırken, GNU/Linux araçlarından yararlanarak bir işletim sistemi modunda çalışır. Onu sanal makinelerden ayıran bu özelliğidir.
Bu özelliğinden dolayı son zamanlarda popüleritesi arttı diyebiliriz.
Her işini GNU/Linux ortamında yapmak isteyen yazılımcılar ve daha ziyade oyuncular için önemli bir tercih haline geldi.
Wine’yi Debian’a kurmak için yaptığım bu çalışma bir çok testlerden geçti. Testin büyük çoğunluğunu kurulumdan ziyade kurulum sonrası aldı. Çünkü Wine Debian’a bir kaç şekilde kuruluyor ama bunların sadece biri gerçek kurulumu başarabiliyor. Aksi halde kurulum sonrası sürekli sorunlar, hatalar çıkararak kullanılamıyor.
İşin en komik tarafı da Wine’nin kendi geliştiricilerinin Debian için verdiği kurulum yönergesinin hatalar oluşturması ve komik sonuçlar vermesiydi.
Dolayısıyla yaptığım çalışmalarda bana lazım olan sadece kurulum değildi, kurulum sonrası istenen her şeyi yapabilmesiydi.
Bu nedenle bir kaç günümü alan bu çalışma yine kendi deneme-yanılma metodumla başarılı oldu.
Windows araçlarını, oyunlarını, Windows’a dair ne varsa Debian ortamında kullanmak isterseniz işleme başlayalım.
Depo ekleme
İşleme başlamadan önce yine yapacağımız işlemle ilgili şu bilgiyi vermekte fayda var.
Wine’de olduğu gibi Debian ana deposunda olmayan paketleri kurmak için dört tane depo ve bir anahtar eklemek gerekir.
Bu depolar şunlardır:
1- contrib (katkıda bulunan)
2- non-free (özgür olmayan)
3- backports (gelecek sürüm paketleri)
4- kurulacak paketin kendi deposu
İlk üç depo /etc/apt dizininde bulunan sources.list dosyasına eklenir.
Kurulacak paketin deposu ise /etc/apt/sources.list.d dizinine paket-adı.list şeklinde dosya eklenir.
İlk üç depoyu eklemek için önce alttaki komut ile dosyayı açın, mousepad yazısı yerine kendi kullandığınız metin editörünün adını yazın.

sudo mousepad /etc/apt/sources.list

Açılan dosyanın içeriğinde geçen main yazısından sonrasına contrib ve non-free yazılarını ekleyin. Örneğin alttaki gibi olmalı. Yine alttaki gibi dosyanın sonundaki backports satırını da ekleyin. Debian Buster kullanıyorsanız alttakini olduğu gibi sources.list dosyanızın içeriğiyle değiştirebilirsiniz.

deb http://deb.debian.org/debian/ buster main non-free contrib
#deb-src http://deb.debian.org/debian/ buster main non-free contrib

deb http://security.debian.org/debian-security buster/updates main contrib non-free
#deb-src http://security.debian.org/debian-security buster/updates main contrib non-free

deb http://deb.debian.org/debian/ buster-updates main contrib non-free
#deb-src http://deb.debian.org/debian/ buster-updates main contrib non-free

deb http://deb.debian.org/debian buster-backports main contrib non-free
#deb-src http://deb.debian.org/debian buster-backports main contrib non-free

Depo ekleme işlemini anlatıldığı gibi yaptıysanız alttaki komut ile depo listesini ve varsa sistemi güncelleyin.
sudo apt update && sudo apt upgrade

Sistem güncellemesi yaptıysanız, kernel güncellemesi olasılığına karşı sistemi yeniden başlatın.

Wine kurulum

Toplamda 16 tane komut var, bu komutlar tarafımdan tek tek denendiği için sizlere kolaylık yaparak hepsini tek komutta birleştirdim.
su komutu kullanıyorsanız, uçbirimi açın, önce su komutu ile root olun, ardından alttaki komutu olduğu gibi bir defada uçbirime girin, sudo kullanıyorsanız uçbirime doğrudan alttaki komutun tamamını girin. Bu komutla Wine sisteminize kurulacaktır.

x-terminal-emulator -e sh -c "dpkg --print-architecture ; dpkg --print-foreign-architectures ; sudo dpkg --add-architecture i386 ; dpkg --print-foreign-architectures ; wget -nc https://dl.winehq.org/wine-builds/winehq.key ; sudo apt-key add winehq.key ; echo 'deb https://dl.winehq.org/wine-builds/debian/ buster main' > /tmp/winehq.list ; cp /tmp/winehq.list /etc/apt/sources.list.d/ ; rm /tmp/winehq.list ; sudo apt update ; wget -nc https://download.opensuse.org/repositories/Emulators:/Wine:/Debian/Debian_10/amd64/libfaudio0_20.01-0~buster_amd64.deb ; wget -nc https://download.opensuse.org/repositories/Emulators:/Wine:/Debian/Debian_10/i386/libfaudio0_20.01-0~buster_i386.deb ; sudo dpkg -i /root/libfaudio0_20.01-0~buster_amd64.deb ; sudo dpkg -i /root/libfaudio0_20.01-0~buster_i386.deb ; sudo rm -r /root/*.deb ; sudo apt install --install-recommends winehq-staging winetricks fonts-wine dxvk -y ; echo 'The process is finished'; read line"

Daha önce bahsettiğim paketin deposu için dosya ve anahtarı da bu komut ile birlikte kuruldu.
Üstteki resimde bazısı görüleceği üzere deneme amaçlı otuzun üzerinde Windows yazılımı kurdum. bir-ikisi dışında hepsi iyi çalıştı. Eski Operanın sorunsuz ve iyi çalışması beni şaşırttı.
Kurulumdan sonra sistem menüsünde bulunan Winetricks adlı aracı açıyorsunuz, bütün ayarları bu araçla yapıyorsunuz.
paket-adı.exe paketi indirdiğinizde üzerine sağ tıklayın “Wine ile kur” tuşuyla kurun.
Program kurduğunuzda sistem menüsünde Wine adında bir sekme oluşuyor ve program kısayolları bu sekmede bulunuyor.
Debian Buster sürümüne Wine nasıl kurulur? anlatımım burada bitti, kolay gelsin ve başarılar.
0

GNU/Linux kurulum öncesi, kurulum ve sonrası

Bilindiği gibi, Debian Türkiye Forum’un değerli bir üyesi, değerli arkadaşımız Vedat Kılıç; uzun zamandır kendine özgü ISO kalıpları hazırlıyor. Vedat, bunları kendisine ait olan gnulinuxfree.blogspot.com üzerinden yayımlıyor. Bilindiği gibi, daha geniş bir çevreye duyurulması amacıyla bu çalışmaları forum üzerinden ve buradan da sizlere duyurmaya çaba gösteriyoruz. Vedat Kılıç, bunun dışında, çeşitli konularda yazdığı yol gösterici yazılarla yararlı olmaya çaba gösteriyor. Vedat Kılıç‘ın en son yazdığı “GNU/Linux kurulum öncesi, kurulum ve sonrası” başlıklı yazı, eminim sizinle de bir biçimde alakalı olacaktır. Bu nedenle, yazıyı buraya da almayı uygun gördük. Kılıç, yazısına şu şekilde başlıyor:”Bu anlatımda GNU/Linux kurulum öncesi, kurulum ve sonrasını anlatmaya çalışacağım. Özellikle yenilerin kolay anlaması için anlatımı mümkün olduğunca kısa ve anlaşılır olmasına özen gösterdim. Anlatımın daha net olması için kendi geliştirdiğim İlledelinux Debian Xfce dağıtımı üzerinden işlemi yapacağız.

Continue Reading →

Bu dağıtımı seçmemdeki başlıca nedenleri şöyle sıralayabiliriz:
– Çok geniş topluluğa sahip taban dağıtım olan Debian tabanlı olması.
– Xfce gibi genel olarak makul sayılan ve çok sevilen masa üstünün özel inşa edilmiş olması.
– Debian’ın Non Free gibi daha geniş paket deposuna dayanması.
– Calamares adlı modern ve popüler kurucu ile kuruluyor olması.
– Kendim geliştirdiğim için harici bir bilgiye zorunlu kalmadan anlatımın daha öz güvenli olması.

GNU/Linux kurulum öncesi, kurulum ve sonrası için hazırsanız işleme başlayalım.

Kurulum öncesi

ISO indirme ve MD5 kontrolü

İlk olarak buradan illedelinux-debian-xfce adlı bağlantıdan ISO dosyasını indirin.

Bağlantının sağ tarafında alttaki resimdeki gibi içinde i harfi bulunan yuvarlak simgeye tıklayın.

Alttaki resimdeki gibi açılan pencereden kırmızı ile işaretlenen 32 karakterli MD5 kodunu alın.

MD5 kodu indirdiğiniz ISO dosyasının sağlam inip-inmediğini kontrol etmek için çok önemlidir, ihmal etmeyin.
Bunu kontrol etmek için Windows ortamında buradan WinMD5 programını indirin, programa indirdiğiniz ISO dosyasını gösterin, aldığınız md5 kodunu programın belirli yerine yapıştırın ve Verify tuşuyla sonuca bakın, her iki 32 karakter aynı ise sağlam inmiştir, aynı değilse bozuk inmiştir, bozuk inen dosyayı kesinlikle kullanmayın başınızı ağrıtır, bozuksa yeniden indirin.

MD5 kontrolu yapacağınız ortam GNU/Linux ise ISO dosyasını indirdiğiniz dizinde uçbirimi açın, dosyanın tam adını kopyalayın ve uçbirime alttaki gibi girin.

md5sum illedelinux-debian-xfce_1-2.iso

GNU/Linux ortamında uçbirime md5sum yazıp önüne hangi ISO dosyasının tam adını yapıştırırsanız onun md5 sonucunu verdiği bilgisini vereyim.
ISO’yu USB’ye yazdırma
MD5 kontrolü yaptıysanız, dosya sağlam indiyse artık onu USB’ye yazdırabiliriz.
Bunun için kurulum gerektirmeyen ve her işletim sistemini destekleyen ROSA ImageWriter aracını kullanacağız.
Buradan işletim sisteminize ve işlemci mimarinize (32 bit, 64 bit) göre ROSA ImageWriter aracını indirin.
Windows ortamındaysanız indirdiğiniz zip paketini sağ tık ile çıkarın, çıkardığınız dizin içine girin, RosaImageWriter dosyasına çift tıklayın, alttaki resimde görüldüğü üzere üstteki klasör simgesine tıklayın, ISO dosyasını gösterin, alttaki çubukta yazacağınız USB’yi seçin, başka USB varsa yanlış USB olmadığına dikkat edin ve Yaz veya Write tuşuyla ISO’yu USB’ye yazdırın.

Ortalama 2-3 dakika sonra alttaki resimdeki gibi başarılı olduğunu bildiren pencere açılacaktır, Ok diyor ve pencereyi kapatıyoruz.

GNU/Linux ortamında indirdiğiniz tar.xz dosyasını sağ tık ile çıkarın, çıkardığınız dizin içine girin, uçbirimi bu dizinde açın ve alttaki komut ile yazılımı çalıştırın.

sudo RosaImageWriter

Daha sonra yukarıda anlatıldığı gibi ISO dosyasını yazdırın.
Yazdırma işleminden sonra bilgisayarı yeniden başlatın.
BİOS ve canlı ortama giriş
Yeniden başlattığınızda F2, Del, F12 gibi veya daha başka tuşlarla BİOS’a girin, BOOT sekmesinden alt-üst tuşlarla USB’yi en üste alın, Secure boot seçeneği varsa Disable yapın, F10 tuşu ile kaydedin.
BİOS’tan sonra gelen ilk ekran (ön yükleyici ekranı) böyle olacaktır.

Ön yükleyici ekranda canlı oturuma geçmek için ilk seçeneği (Live (amd64)) seçin, doğrudan kuruluma geçmek isterseniz Graphical install seçeneğini seçin, ancak Graphical install seçeneği klasik kuruluma geçtiğini hatırlatayım, zira bu sistemde her dağıtımda olmayan hem canlı oturumda hem ön yükleyici ekranında iki tane kurulum seçeneği var.
Canlı oturumdaki kurucu Calamares yeniler için daha kolay olması nedeniyle onu tercih edebilirsiniz.

Live (amd64) seçeneğini tercih ettiyseniz canlı oturumda sizi bu ekran karşılar.

Canlı oturumda ilk yapmanız gereken alttaki Dock Bar’dan sağdan üçüncü simge olan Gparted adlı araç ile diskleri yapılandırmak olmalıdır, bu her dağıtımda geçerlidir.
Peki ne yapılandıracağız?
1- Sisteminiz UEFİ ise Efi bölüm oluşturacağız.
2- Ram boyutunuza göre ortalama bir Swap bölümü oluşturacağız.
3- Kurulum yapacağımız bölüm yoksa bölüm oluşturacağız ve Ext4 formatında biçimlendireceğiz.

Gparted arayüzünden bir boş disk bölümüne tıklıyoruz, sonra sağ tıklıyoruz ve resimdeki gibi “New” diyoruz.

Açılan bu pencerede New size sekmesine 512 yazıyoruz, File system sekmesini de fat32 yapıyoruz, Add diyoruz ve simge menüsünde bulunan şu simgeden ✔ uygula diyoruz.

Oluşturduğumuz fat32 bölüme tekrar sağ tıklıyoruz ve Manage Flags (Bayrakları Yönet) sekmesine tıklıyoruz.

Tiklerden boot/esp tiklerini etkin yapıyoruz, UEFİ için gerekli olan bölümü bitiriyoruz.

Yine boş disk bölümüne tıklıyoruz, New diyoruz, New size sekmesinden Ram boyutunuza yakın bir değer giriyoruz, örneğin Ram boyutunuz 4 GB ise New size karşısına 5000 veya daha az daha yüksek yazabiliriz, File system sekmesinden linux-swap seçiyoruz, Add diyoruz ve uygula ✔ tuşuna tıklıyoruz.
Bu şekilde Swap alanını da yapmış olduk.

Gparted arayüzünde son olarak kuracağınız disk bölümünü ext4 olarak biçimlendiriyoruz, her üç işlem bittikten sonra alttaki örneğe birebir olmasa da benzer olmalıdır.
Gparted ile işimiz bittiği için pencereyi kapatabilirsiniz.

Kurulum
Disk işlemini kurucu Calamares üzerinden de yapabilirsiniz, ancak disk işlemini daha önceden Gparted ile yapmış olmamız kurulum aşamasını daha kolay hale getirir, kafa karışıklığını önlemiş olursunuz. Bu nedenle disk işlemi bittiğine göre artık kuruluma hazırsınız, bunun için masa üstünde bulunan Install Debian simgesine tıklıyoruz, açılan pencerede kurulumu takip etmek için görsel olarak alttaki videonun 4.50 dakikasından sonrasını izleyebilirsiniz.

VİDEO

Kurulum sonrası

Kurulum sonrasında sistemi güncelleme ve kendinize göre özelleştirme dışında pek bir şey kalmıyor, ancak bazı detayları bilgilendirmekte yarar var.

Kurulum sonrasında Grub ekranını geçtikten sonra alttaki Lightdm ekranı gelir. Bu ekranda kullanıcı adınızı ve parolanızı yazarak masa üstüne geçiyorsunuz.

Masa üstüne geçtiğinizde ilk işiniz sistem menüsünde bulunan “Sistemi güncelleyin” aracını kullanmak olmalıdır. Sistemi güncelleyin aracı hem depoyu hem sisteminizi günceller, güncelleme bittikten sonra bilgisayarı yeniden başlatıyorsunuz.
Sistemi komut ile güncellemek isterseniz alttaki komutu kullanın.

sudo apt update ; sudo apt upgrade

Sistemde Nvidia dışında bütün sürücüler kuruludur, sürücü için bir şey yapmanız gerekmiyor, şayet Nvidia ekran kartınız varsa ve sürücüyü kurmak isterseniz alttaki komutu uçbirime girmenizle kurulacaktır.

sudo apt install nvidia-driver nvidia-settings

Sistemin kendisi Non Free olduğu için bütün Firmware yazılımları kuruludur, onun için de bir şey yapmanız gerekmiyor.
Web tarayıcıyı açtığınızda sayfaları kaydırırken pırpırlanma olursa Ayarlar > Gelişmiş > “Kullanılabilir olduğunda donanım hızlandırmayı kullan” seçeneğini aktif yapın.
Sisteminiz Intel ise ve ekranda veya videolarda pırpırlanma olursa alttaki komutu uçbirime girin.

echo ‘Section “Device”

    Identifier “Intel Graphics”

    Driver “intel”

    Option “AccelMethod” “sna”

    Option “TearFree” “true”

EndSection’ | sudo tee /usr/share/X11/xorg.conf.d/20-intel.conf

Sisteminiz AMD ise ve ekranda, videolarda benzer sorunlar olursa alttaki paketleri kurun.

sudo apt install firmware-linux firmware-linux-nonfree libdrm-amdgpu1 xserver-xorg-video-amdgpu mesa-vulkan-drivers libvulkan1 vulkan-tools vulkan-utils vulkan-validationlayers mesa-opencl-icd

Şayet Lightdm ekranı olmadan doğrudan masa üstüne geçmek isterseniz alttaki komutu uçbirime girin, kullanıcı-adı yazan yeri kullanıcı adınız ile değiştirin.

sudo sed -i ‘s\#autologin-user=.*\autologin-user=kullanıcı-adın\g’ /etc/lightdm/lightdm.conf ; sudo sed -i ‘s\#autologin-user-timeout.*\autologin-user-timeout=0\g’ /etc/lightdm/lightdm.conf

Bilgisayarınızda Windows kuruluysa ve sisteme geçmekte sorun yaşarsanız Windows’tan “Hızlı başlat” seçeneğini kaldırın.
Grub sorunu yaşarsanız sistem menüsünden Grub Customizer aracını açın, arayüzünden hem grubu güncelleyin hem istediğiniz sistemi en üste getirin.

GNU/Linux ortamında herhangi bir sınırlama yoktur, arka planı, panelleri, Dock Barı, sistem temasını, ikon temayı istediğiniz gibi değiştirebilir, kendinize özel bir görünüm veya kullanım kazandırabilirsiniz, tamamen sizin hayal dünyanıza bağlı.
Tema değiştirmek isterseniz buradan Papirus, Obsidian, Tela, Surfn, Vimix, Yaru, Korla önerim olmak kaydıyla istediğiniz temayı indirebilirsiniz.
İndirdiğiniz temayı alttaki komut ile sisteme kurabilirsiniz, indirdiğiniz tar dosyasının olduğu dizine girin, aynı dizinde uçbirimi açın ve alttaki komutu girin, daha sonra Tema Manager aracı ile temayı değiştirebilirsiniz.

sudo tar -xvf DOSYANIN-TAM-ADI -C /usr/share/icons ; sudo update-icon-caches /usr/share/icons/*

GNU/Linux kurulum öncesi, kurulum ve sonrası anlatımım burada bitti, umarım yeniler için yararlı bir rehber olur, kolay gelsin.

Not: Bu rehber ilk defa Technopat sitesinde tarafımdan hazırlanıp yayınlanmıştır.

2