Aslında Miquel van Smoorenburg tarafından yazılmış olan System V tarzı init programlarının bir koleksiyonu olan SysVinit‘in 3.09 sürümü, Jesse Smith tarafından duyuruldu. Yeni sürümü duyurmaktan memnuniyet duyduğunu belirten Smith; SysVinit 3.09’un artık Musl C kütüphanesi ile oluşturulmasına ve önyükleme mesajlarının firmware’e aktarılmasına izin vermesi anlamına geldiğini belirtiyor. Çoğu GNU/Linux dağıtımı uzun zamandan beri SysVinit‘ten başlangıç görevleri için systemd’ye geçmiş olsa da, bu hafta sonu SysVinit 3.09 tüm eski kullanıcılar ve hâlâ System V-init stili deneyiminden keyif alan kullanıcılar için kullanıma sunulmuş bulunuyor. SysVinit 3.09’un iki ana değişiklikle birlikte geldiği ifade ediliyor: Birincisi, GNU C Kütüphanesine (glibc) alternatif olarak musl C kütüphanesi ile derleme desteği eklenmesi; ikinci olarak, yeniden başlatma işlemi sırasında mesajları temel bellenime iletebilmek için yeniden başlatma komutuna destek eklenmesi olduğu söyleniyor. SysVinit 3.09 hakkında bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
Archive | Yazılım
Red Hat, NVIDIA GPU’lar için Rust tabanlı, yalnızca GSP’ye özel grafik sürücüsü Nova’yı duyurdu
Red Hat bu haftanın başında şirketin NVIDIA GPU’lar için Rust‘ta yazılmış Nova adlı yeni bir açık kaynak kodlu grafik sürücüsü üzerinde çalışmaya başladığını duyurdu. GSP donanım yazılımı tabanlı NVIDIA grafik kartları için Nouveau açık kaynak sürücüsünün halefi olarak tasarlanan Nova grafik sürücüsü, tamamen Rust programlama dilinde yazılmış ve yalnızca GSP (GPU sistem işlemcisi) sürücüsü olarak tasarlanıyor. Rust’un sunduğu daha fazla bellek güvenliğinden yararlanan yazılımın, Nouveau’ya göre basit ve bakımı kolay olduğu belirtiliyor. Red Hat kıdemli yazılım mühendisi Danilo Krummrich; “Nova ile, Nouveau’ya kıyasla sürücünün karmaşıklığını önemli ölçüde azaltma şansı gördüklerini, bunun için, Nouveau’nun tarihi mimarisinin, özellikle de nvif/nvkm etrafındaki tarihi mimarisinin oldukça karmaşık ve esnek olmadığını ve belirli sorunları çözmek için büyük çaplı yeniden çalışma gerektirdiğini ve ikincisi, yalnızca GSP sürücüsüyle GSP öncesi kodla uyumluluğu korumaya gerek olmadığını ifade ediyor. Nova ve grafik sürücüsüne yönelik devam eden çalışmalar hakkında ayrıntıyı bu posta listesi duyurusunda bulabilirsiniz.
Ancak Nouveau’nun yerine geçecek bir ürün üzerinde çalışan yalnızca Red Hat değil; Collabora da yakın zamanda NVIDIA GPU’lar için açık kaynaklı Vulkan tabanlı grafik sürücüsü NVK’yi gelecek Mesa 24.1’in bir parçası olarak mevcut olacak kararlı kanala tanıtmış bulunuyor. Buradaki nihai amacın, en azından NVK için, yalnızca NVIDIA’ya özel grafik sürücüsünün varsayılan olarak yüklenmediği sistemlerdeki NVIDIA GPU’lar için temel bir grafik sürücüsü sağlamak değil, aynı zamanda Linux kullanıcılarına NVIDIA’nın oyun sürücüsü için daha iyi bir alternatif sunmak olduğu söyleniyor. Nova grafik sürücüsünü edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.
SDL 3.1.0 önizleme sürümü duyuruldu
OpenGL ve Direct3D üzerinden ses, klavye, fare, joystick ve grafik donanımlarına düşük düzeyde erişim sağlamak için tasarlanmış bir çapraz platform geliştirme kütüphanesi olan SDL‘nin (Simple DirectMedia Layer) SDL 3.1.0 önizleme sürümü, Sam Lantinga tarafından duyuruldu. SDL3, platformlar arası oyunlarda yaygın olarak kullanılan bu platformlar arası donanım/yazılım soyutlama katmanı için birçok iyileştirme ile gelirken; bir Vulkan oluşturucu eklendiği, bir depolama API’si, renk alanı ve HDR ile ilgili iyileştirmeler, Steam Deck için gürleme desteği de eklendiği belirtiliyor. Alt açılır pencereler, X11 yerine Wayland’i tercih etme ve birçok eski kodun içini boşaltma da diğer olanaklar arasında. API kullanımının daha kolay ve daha tutarlı olacak şekilde önemli ölçüde yeniden düzenlendiği belirtilirken, 2D işleme API’sinin artık daha gelişmiş renk alanlarını, HDR oluşturmayı desteklediği ifade ediliyor. 2D işleme API’sinin artık bir Vulkan arka ucu olduğu belirtilirken, test/testffmpeg.c dosyasına ffmpeg kullanılarak donanım hızlandırmalı video oynat örneğinin eklendiği söyleniyor. SDL SDL 3.1.0 önizleme sürümü hakkında bilgi edinmek için GitHub sürümler sayfasını inceleyebilirsiniz.GNU Emacs 29.3 duyuruldu
Genişletilebilir, özelleştirilebilir bir metin editörü ve daha fazlası olan GNU Emacs‘ın 29.3 sürümü, Eli Zaretskii tarafından duyuruldu. Son derece özelleştirilebilir Lisp kodu ve bir grafik arayüzü sunan uygulama, neredeyse tüm insan dilleri ve onların kodları için Unicode desteği veriyor. Emacs, 1970’lerde MIT Yapay Zeka Laboratuvarı’nda Richard M. Stallman tarafından yazıldı. Kısa sürede yaygınlaşan ve bu şekilde büyüyen makrolar, Guy Steele ve Stallman tarafından derlenip EMACS ismini aldı. Unix’de çalışan ilk Emacs ise, Java programlama dilinin de yazarı olan James Gosling tarafından 1981 yılında geliştirildi. Gosling Emacs olarak anılan uygulama C’de yazılmış olmasına rağmen kullanıcılara kolay kişiselleştirme ve geliştirme imkânı veren Mocklisp isimli Lisp türevi betik dilini destekliyordu. 1984’e kadar özgürce dağıtılan bu uygulamanın haklarının Gosling tarafından satılması, aynı kod ağacından başlayan Stallman’ın GNU Emacs isimli düzenleyicisinin eski kodlardan temizlenmesini gerektirdi. Benzer şekilde kendi uygulamasının özgürlüğünü kaybetmesini istemeyen Stallman, GPL lisansını yazdı ve GNU Emacs, GPL ile lisanslanan ilk uygulama oldu. GNU Emacs 29.3 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
1991’de, GPL lisansının özgürlüğünden faydalanan bir takım farklı geliştiriciler Lucid Emacs’i türetti. Daha sonradan XEmacs ismini alan bu uygulama özgür yazılım tarihindeki en büyük çatallanmaya sebep oldu. GNU Emacs ve XEmacs, 2006 yılı itibariyle halen kullanılmakta olan en yaygın iki Emacs’tır. GNU Emacs 29.3 edinmek için aşağıdaki linklerden yararlanabilirsiniz.
LibreOffice 7.6.6 RC3 çıktı
LibreOffice’in yeni seriden 7.6.6 sürümünün RC3 sürümü, The Document Foundation (TDF) tarafından sürüm takviminde belirtilen tarihe göre değil, kararlı sürüm yerine fazladan çıkarılarak, test edilmek üzere kullanıma sunuldu. Sürüme ait paketler indirilmek üzere yansılarda yerini aldı. LibreOffice 7.6.6 RC3’ün test için kullanıma sunulmasından mutluluk duyduklarını söyleyen topluluk üyeleri, sürümün GNU/Linux, MacOS ve Windows için indirilebilir olduğunu ifade etti. Bunun bir test sürümü olduğunun unutulmaması ve yalnızca test etmek amacıyla kullanılması gerektiği hatırlatılırken, test eden kullanıcıların tespit ettikleri hataları rapor etmeleri rica ediliyor. LibreOffice 7.6.6 RC3’ü var olan LibreOffice kurulumuna paralel kurabilirsiniz. Farklı dağıtımlar için ayrıntılı kurulum yönergelerini incelemeniz önerilir. Sürüme ilişkin hataları Bugzilla üzerinden bildirebilirsiniz.
GNU PSPP 2.0.1 duyuruldu
Özellikle istatistikçileri, sosyal bilimcileri ve örneklenen verilerin hızlı bir şekilde analiz edilmesini bekleyen öğrencileri hedef alan GNU PSPP‘nin 2.0.1 sürümü, Ben Pfaff tarafından duyuruldu. GNU PSPP’nin yeni sürümünü duyurmaktan çok memnun olduğunu söyleyen Pfaff; örneklenmiş verilerin istatistiksel analizine yönelik bir program olan PSPP’nin yeni sürümünün çeşitli hata düzeltmeleri ve çeviri güncellemeleriyle geldiğini belirtti. Pfaff; örneklenen verilerin istatistiksel analizi için bir program olan yazılımın SPSS tescilli programı için ücretsiz bir alternatif olduğunu hatırlattı. Yeni sürümü gözden geçirenlerin hata raporlarını [email protected] üzerinden gönderebilecekleri ifade ediliyor. SPSS Inc. tarafından üretilen SPSS gibi ticari ve kapalı kaynak kodlu muadilleri için çok iyi bir alternatif olan GNU PSPP; örneklenmiş veri üzerinde istatistiksel analiz yapmaya yarayan özgür bir yazılımdır. Arayüzü, analiz sonuçları ve işleyiş biçimi açısından özgün bir yazılım olan GNU PSPP; C ile yazılmıştır, GNU Scientific Library’i kullanır ve GPLv3 veya üstü ile lisanslıdır. GNU PSPP geliştirici klavuzunu buradan edinebilirsiniz. GNU PSPP 2.0.1 hakkında bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
GNU PSPP 2.0.1 edinmek için aşağıdaki linklerden yararlanabilirsiniz.
KDE Gear 24.02.1 duyuruldu
KDE Applications için yeni bir isim olarak kullanılması düşünülen bir proje olan KDE Gear’ın 24.02.1 sürümü duyuruldu. 120’den fazla bağımsız program, artı düzinelerce program kitaplığı ve özellik eklentisinin aynı anda geldiği bildirilen KDE Gear ⚙️ yeni sürümünde, çeşitli hata düzeltmeleri ve kaynak sürümlerinin yer aldığı ifade ediliyor. Bilindiği gibi, KDE Applications (KDE Uygulamaları) artık KDE Gear olarak ele alınacak. Canonical; Ubuntu 21.04 Hirsute Hippo duyurusu ile KDE Gear projesi de başlamış oldu. KDE yazılımının 60’tan fazla dile çevrildiği ve kullanım kolaylığı ve modern erişilebilirlik ilkeleri göz önünde bulundurulup oluşturulduğu hatırlatılıyor. KDE’nin tam özellikli uygulamalarının yerel olarak GNU/Linux, BSD, Windows ve macOS üzerinde çalıştığı vurgulanıyor. Bugün hepsinin, güncellenmiş çevirilerle birlikte yeni hata düzeltmeleri aldıkları belirtilen uygulamalar, uygulama paketlerinin güncellenmesi öneriliyor. KDE Gear 24.02.1 hakkında bilgi edinmek için kde.org’un sürüm duyurusu incelenebilir.