27 Ocak 2021‘de duyurulan Wayland 1.19.0’un üzerinden yaklaşık dokuz ay geçti. Ve Simon Ser; bugün yayımladığı bir bildiriyle, Wayland 1.20.0’ın Aralık ayında çıkarılması için çalıştıklarını açıkladı. 4 Kasım’da bir alfa sürüm yayınlayacaklarını belirten Ser; 18 Kasım’da bir beta ve 2 Aralık’ta vir sürüm adayı çıkaracaklarını söyledi. Ser; buna göre, final sürüm için de 9 Aralık tarihini hedeflediklerini ifade etti. Wayland 1.20.0’ın autotools yapı sistemini bırakacağını söyleyen Ser; kullanıcının istekte bulunabileceğini belirtti. Bilindiği gibi, 1980’lerin Başında bir MIT mühendisi olan Bob Scheifler tarafından duyurulan X; bilgisayarlar için yeni grafik görüntüleme sistemiydi ve o günlerde büyük bir devrimi ifade ediyordu. Kısa sürede UNIX ve benzeri sistemlerde standart grafik arayüz olarak kullanılmaya başlanan ve hâlâ da kullanılmakta olan X; ağ üzerinde çalışmaya imkan veren ilk grafik görüntüleme sistemiydi. Simon Ser’in bildirisine buradan ulaşabilirsiniz.
Continue Reading →
Zaman paylaşımlı bir sunucu üzerinde çalışan bir X sunucusu ağdaki istemciler tarafından kullanılabiliyordu. Zaten X, donanımdan bağımsız ve tamamen ağda hizmet verebilecek şekilde tasarlanmıştı. MIT yönetiminde ve Bob Scheifler liderliğinde geliştirilen X sunucusunun üstün olduğu ağ imkanları 90’lı yıllarda çoğunlukla kullanılmamaya başlandı. Ayrıca, X’in çok çeşitli donanımlara Linux ortamında nasıl erişim sağlayacağı da önemli bir sorun haline gelmişti. Bu, GNU/Linux dünyası için üzüntü vericiydi. Bu gelişmelere yönelik olarak, 2007 yılında Thomas Hellstrom, Eric Anholt ve Dave Airlie tarafından geliştirilen TTM (Translation Table Maps) adını verilen bir önbellekleme sistemi kullanılmaya başlandı. Böylelikle uygulamalar grafik verilerin işlenmesi için beklemek zorunda kalmayacak ve hızlanacaklardı.
Bu, kuşkusuz, GNU/Linux çevrelerinde memnunlukla karşılandı. Sonuç olarak, tüm Linux grafik sürücülerinin kullanabileceği bir bellek yönetim sistemi kullanılabilir olmuştu. Ancak, açık kaynak kodlu Linux grafik sürücülerinin basit API’lere ihtiyaç duymasına karşılık; TTM çok büyük bir kod yığınıydı. Buna ilişkin olarak, 2008 yılında Reenter Keith Packard ve Eric Anholt’un da yardımıyla TTM için yeni bir API yazıldı. GEM (Graphics Execution Manager) adı verilen bu yapı; mevcut Kernel fonksiyonlarını kullanacak şekilde değiştirilip küçültülmüştü. Ancak asıl sorun; OpenGL, Qt ve Gtk+ gibi büyük boyutlu kütüphaneler ile kernel arasındaki ilişkide X’in modern grafik ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmadığını gösteriyordu. Bu aşamada, bir yazılım mühendisi olan AIGLX’in yazarı Kristian Høgsberg, grafik çıktılarının doğrudan Kernel’e gönderileceği, uygulamaların doğrudan GPU’ya ulaşabileceği bir tasarıma girişmişti. Kısa sürede temel kütüphaneleri yazmaya başlayan ve çok kısa bir süre içinde, az çok çalışan bir sunucu geliştirmeyi başaran Høgsberg’in X sunucusuna hiçbir bağımlılığı olmayan bir son işlem API’si kullanan yazılımının adı: Wayland idi. Konu, phoronix.com‘un haberi ile duyuruldu. Henüz çok taze bir proje olan Wayland’ın kaynak kodları da internette yerini aldı. Wayland, küçük gömülü sistemler, cep telefonları ya da küçük oyuncaklarda dahi çalışabilecek kadar hafif biçimde tasarlanıyordu. Høgsberg, geriye dönük uyumluluğu sağlamak için X sunucusunun Wayland’ın bir istemcisi konumunda çalışabilmesine olanak sağlamıştı. Wayland günümüzde Kernel’de bulunan GEM, evdev (input drivers) ve kms (kernel mode switching) teknolojilerini ve DRI2 (Direct Rendering Infrastructure) kullanıyor. Intel ve RedHat tarafından desteklenen bu yeni teknoloji, X için çözülmesi zor görünen pek çok geleneksel sorunu çözmeye yaklaşmış görünüyor. Intel, sürücülerinin Wayland ile daha performanslı çalışmasını sağlamak için projeye, Wayland geliştiricilerini kiralayacak kadar büyük destek sunuyor.
Trinity masaüstü ortamının 2020’de hâlâ KDE3 deneyimini yaşamak isteyenler için çeşitli hata düzeltmeleri ve iyileştirmelerle hazırlanan yeni R14.0.11 sürümü duyuruldu. Geliştirme ekibinin, yeni Trinity masaüstü ortamının R14.0.11 sürümünü duyurmaktan memnuniyet duyduğu belirtilirken, yazılımın, Unix benzeri işletim sistemleri için tasarlanmış, geleneksel masaüstü modelini tercih eden bilgisayar kullanıcıları için tasarlanmış eksiksiz bir masaüstü ortamı ve özgür bir yazılım olduğu hatırlatıldı. 2010’da KDE 3.5’in bir çatalı olarak doğan TDE, artık çeşitli Linux dağıtımları, BSD ve Dil OS için kullanıma sunuluyor. Bu sürüm, yüksek çözünürlüklü ekranlarda kullanıcı oturumları için geliştirilmiş destek, yeni TWin stilleri (SUSE2 ve DeKorator), diğer bazı yeni uygulamalar, Kopete’de ffmpeg desteği ve video desteğinde iyileştirmeler, Konqueror için yenilenmiş bir hava durumu çubuğu, çalışan bir KNemo arka ucu ve çeşitli küçük iyileştirmeler ve uzun süredir devam eden can sıkıcı hatalar ve çökmeler için düzeltmeler içeriyor. Trinity Desktop Environment (TDE) R14.0.11 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu ve sürüm notlarını inceleyebilirsiniz.
B
Donanım mimarisinden bağımsız olarak bağlı cihazlarda, sunucularda veya sanal ortamlarda gömülü sistem dağıtımları için özel 
Ücretsiz, açık kaynak kodlu bir e-kitap yönetim yazılımı olan 