Önemli hata düzeltmeleri ve iyileştirmeler içeren LibreOffice’in yeni sürümü 5.0.5’in ilk sürüm adayı sürüm takvimine uygun biçimde çıktı. The Document Foundation (TDF) henüz resmi duyuruyu yapmadı ama paketler test edilmek üzere yansılardaki yerini aldı. Bunun, yalnızca test etmek amacıyla kullanıma sunulan bir sürüm olduğunun unutulmaması gerektiği hatırlatılıyor. LibreOffice 5.0.5 RC1’i var olan LibreOffice kurulumuna paralel kurabilirsiniz. Farklı dağıtımlar için ayrıntılı kurulum yönergelerini incelemeniz önerilir. Sürüme ilişkin hataları Bugzilla üzerinden bildirebilirsiniz. LibreOffice 5.0.5 RC1 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için yayımlandıktan sonra sürüm notlarını inceleyebileceksiniz.
Wayland protokolü ve Weston görüntü yöneticisi (compositor) olmak üzere iki ana kısımdan oluşan Wayland‘ın 1.9.91 sürümü, Bryce Harrington tarafından duyuruldu. Bunun yaklaşan 1.10 sürümü için bir test sürümü olduğunu söyleyen Harrington; yeni bir işlevsellik demetiyle gelen yazılıma sürükle ve bırak eyleminin eklendiğini ve yeni API’ler sağlandığını belirtti. Weston referans compositor güncellemesiyle gelen Wayland 1.9.91 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz. Bilindiği gibi, 1980’lerin Başında bir MIT mühendisi olan Bob Scheifler tarafından duyurulan X; bilgisayarlar için yeni grafik görüntüleme sistemiydi ve o günlerde büyük bir devrimi ifade ediyordu. Kısa sürede UNIX ve benzeri sistemlerde standart grafik arayüz olarak kullanılmaya başlanan ve hâlâ da kullanılmakta olan X; ağ üzerinde çalışmaya imkan veren ilk grafik görüntüleme sistemiydi. Zaman paylaşımlı bir sunucu üzerinde çalışan bir X sunucusu ağdaki istemciler tarafından kullanılabiliyordu. Zaten X, donanımdan bağımsız ve tamamen ağda hizmet verebilecek şekilde tasarlanmıştı. MIT yönetiminde ve Bob Scheifler liderliğinde geliştirilen X sunucusunun üstün olduğu ağ imkanları 90’lı yıllarda çoğunlukla kullanılmamaya başlandı. Ayrıca, X’in çok çeşitli donanımlara Linux ortamında nasıl erişim sağlayacağı da önemli bir sorun haline gelmişti. Bu, GNU/Linux dünyası için üzüntü vericiydi. Bu gelişmelere yönelik olarak, 2007 yılında Thomas Hellstrom, Eric Anholt ve Dave Airlie tarafından geliştirilen TTM (Translation Table Maps) adını verilen bir önbellekleme sistemi kullanılmaya başlandı. Böylelikle uygulamalar grafik verilerin işlenmesi için beklemek zorunda kalmayacak ve hızlanacaklardı.
Bu, kuşkusuz, GNU/Linux çevvrelerinde memnunlukla karşılandı. Sonuç olarak, tüm Linux grafik sürücülerinin kullanabileceği bir bellek yönetim sistemi kullanılabilir olmuştu. Ancak, açık kaynak kodlu Linux grafik sürücülerinin basit API’lere ihtiyaç duymasına karşılık; TTM çok büyük bir kod yığınıydı. Buna ilişkin olarak, 2008 yılında Reenter Keith Packard ve Eric Anholt’un da yardımıyla TTM için yeni bir API yazıldı. GEM (Graphics Execution Manager) adı verilen bu yapı; mevcut Kernel fonksiyonlarını kullanacak şekilde değiştirilip küçültülmüştü. Ancak asıl sorun; OpenGL, Qt ve Gtk+ gibi büyük boyutlu kütüphaneler ile kernel arasındaki ilişkide X’in modern grafik ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmadığını gösteriyordu. Bu aşamada, bir yazılım mühendisi olan AIGLX’in yazarı Kristian Høgsberg, grafik çıktılarının doğrudan Kernel’e gönderileceği, uygulamaların doğrudan GPU’ya ulaşabileceği bir tasarıma girişmişti. Kısa sürede temel kütüphaneleri yazmaya başlayan ve çok kısa bir süre içinde, az çok çalışan bir sunucu geliştirmeyi başaran Høgsberg’in X sunucusuna hiçbir bağımlılığı olmayan bir son işlem API’si kullanan yazılımının adı: Wayland idi. Konu, phoronix.com‘un haberi ile duyuruldu. Henüz çok taze bir proje olan Wayland’ın kaynak kodları da internette yerini aldı. Wayland, küçük gömülü sistemler, cep telefonları ya da küçük oyuncaklarda dahi çalışabilecek kadar hafif biçimde tasarlanıyordu. Høgsberg, geriye dönük uyumluluğu sağlamak için X sunucusunun Wayland’ın bir istemcisi konumunda çalışabilmesine olanak sağlamıştı. Wayland günümüzde Kernel’de bulunan GEM, evdev (input drivers) ve kms (kernel mode switching) teknolojilerini ve DRI2 (Direct Rendering Infrastructure) kullanıyor. Intel ve RedHat tarafından desteklenen bu yeni teknoloji, X için çözülmesi zor görünen pek çok geleneksel sorunu çözmeye yaklaşmış görünüyor. Intel, sürücülerinin Wayland ile daha performanslı çalışmasını sağlamak için projeye, Wayland geliştiricilerini kiralayacak kadar büyük destek sunuyor. Wayland 1.9.91 edinmek için aşağıdaki linklerden yararlanabilirsiniz.
Oracle VirtualBox’ın çeşitli kararlılık iyileştirmeleri içeren ve kimi problemleri giderilen bir bakım güncellemesi olan 5.0.14 sürümü duyuruldu. VirtualBox 5.0 serisinin bakım ve kararlılık düzeltmeleriyle gelen yeni versiyonu olan yazılımın GNU/Linux, Windows, OS X ve Solaris gibi tüm platformlar için indirilmeye hazır olduğu belirtildi. Linux 4.5 için düzeltmeler içeren yeni sürümde, IPv6 port yönlendirme kurallarını doğrulama sorunu da giderilmiş bulunuyor. Bir sanallaştırma yazılımı olan VirtualBox, Sun’ın Ocak 2010′da Oracle tarafından satın alınmasıyla Oracle VM VirtualBox adını almış bulunuyor. Bilindiği gibi; sanal makine yazılımları, donanımın, çalışan işletim sistemiyle paylaştırılmasını sağlarlar. Başka deyişle, bir işletim sistemi üzerinde diğer birini kurup kullanabilmenizi mümkün kılarlar. VirtualBox; başta GNU/Linux, Windows ve Mac OS X olmak üzere pek çok sisteme destek veriyor. Deneyimsiz kullanıcıların da fazla zorlanmadan kullanabildikleri VirtualBox, ücretsiz ve açık kaynak kodlu bir yazılım. VirtualBox 5.0.14 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için değişiklikler sayfasını inceleyebilirsiniz.
Çok platformlu grafiksel kullanıcı arayüzü geliştirme araç takımı olan GTK+‘nın (eski adıyla GIMP Toolkit) 3.19.7 sürümü duyuruldu. Mart ayında GNOME 3.20 sürümüne doğru gidilirken, GTK+ 3.19.7 Matthias Clasen tarafından duyuruldu. Çeşitli hata düzeltmeleriyle gelen ve yüksek kontrast eklenen yazılım, çeşitli Wayland geliştirmeleri içeriyor. Qt ile beraber X Pencere Sistemi’nin en popüler araç takımı olan GTK+, başlangıçta GNU Resim İşleme Programı için yazılmıştı. 2.8 sürümü ile birlikte çok sayıda yeni etkinlik içeren yazılım, C’de yazılmış nesne yönelimli Glib nesne sistemini kullanıyor. GIMP hâlâ GTK+ olanağını kullanan en iyi programlardan biri olmaya devam ediyor. Pek çok uygulama ve masaüstü ortamının grafik arayüzü geniş bir dil desteğine sahip olan GTK+ araç takımı kullanılarak yazılmıştır. GTK+, bugün GNU Projesi’nin bir parçası olarak LGPL lisansı altında ücretsiz olarak dağıtılmaktadır. GTK+ 3.19.7 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için haberler sayfasını inceleyebilirsiniz.
GNU/Linux, X11 ve diğerleri için hafif bir pencere yöneticisi olan Enlightenment, 0.20.3 sürümüne güncellendi. Çeşitli hata düzeltmeleriyle gelen sürümün, bir takım konularda yaşanan problemleri giderdiği belirtiliyor. Belge yazımı, hataları raporlama ya da IRC üzerinden geri bildirim sağlayarak emek veren herkese teşekkür edildiği bildiriliyor. Enlightenment, telefonlar gibi küçük mobil aygıtlarda da kullanılıyor. Enlightenment; X11 ve GNU/Linux için yalın, hızlı, modüler ve genişletilebilir bir masaüstü yöneticisi. Kullanıcının masaüstünde veya dizüstünde gereksinim duyacağı şeyleri sağlayan bir “masaüstü kabuğu” olarak sınıflandırılmış ama bir bütün uygulamalar dizisi değil. Enlightenment ve EFL kimi platformları destekliyor: GNU/Linux temel platform olmak üzere; FreeBSD ile BSD’ler, Solaris, MacOS X, Windows (XP, Vista, 7 vb.) ve daha fazlası. Enlightenment 0.20.3 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
Italo Vignoli’nin 17 Ocak 2016‘da duyurduğu üzre, LibreOffice Hint Topluluğu, 2016’daki etkinlikleri görüşmek üzere Hindistan’ın başkenti Delhi’de buluştu. Başarılı bir biçimde gerçekleşen toplantıda, bir yıl boyunca yapılacak etkinlikler görüşüldü. Herhangi bir özgür yazılım topluluğu için özellikle Hindistan gibi çok sayıda dile sahip toplumlarda, yerelleştirme, en önemli konulardan biridir. 1.2 milyar nüfusu ile nüfus bakımından dünyanın ikinci büyük ülkesi olan Hindistan Cumhuriyeti’nde LibreOffice Hint topluluğunun gelişimi çok önemlidir. Burada birliğin resmi dili Hintçe’nin yanı sıra; Assam, Bengalce, Bodo, Dogri, Gujarati, Kannada, Keşmir, Konkani, Maithili, Malayalam, Manipuri, Marathi, Nepali, Odia, Pencap, Sanskritçe, Santali, Sindhi, Tamil, Telugu ve Urduca gibi resmi olarak tanınmış 21 bölgesel dil vardır.
Bu duyuruyu yapmaktan mutluluk duyduğunu söyleyen Vignoli; ekibin, 2016 yılı etkinliklerini tartıştığını belirtti. Bu arada, yerelleştirmenin öncelikli konulardan biri olduğu ifade edildi. The Document Foundation (TDF) açısından, LibreOffice ofis paketinin geliştirme süreci için Hint Topluluğu son derece önemlidir. Bilindiği gibi, The Document Foundation, Şubat 2016 ‘da ikinci sürüm adayı 13 Ocak 2016‘da çıkarılan bir sonraki büyük sürüm olan LibreOffice’i 5.1’i yayınlayacak.
Ücretsiz, açık kaynak kodlu bir e-kitap yönetim yazılımı olan Calibre‘nin 2.49 sürümü duyuruldu. Yalnızca bir kitabı görüntüleyebilmek için bir seçenek eklenen yazılıma, yeni 3.19.5761 firmware ve Qt 5.5.1 ile paketlenmiş GNU/Linux sürümü sağlanmış bulunuyor. Lehçe çeşitli dil eklentileri güncellenen yazılım, pek çok hata düzeltmesi ve yenilik içeriyor. epub, cbz, mobi, fb2 gibi en popüler kitap formatlarını destekleyen ve GNU/Linux, Windows ve Mac OS X gibi değişik platformlarda çalışabilen Calibre; takip edilmek istenen blog ya da haber sitelerinin RSS beslemelerini otomatik olarak indirip, cihazda okumaya uygun bir biçime dönüştürebilir. Tüm kitapları bir kütüphanede saklayan ve internet üzerinden otomatik olarak kitap bilgilerini ve kitap kapaklarını indirebilen Calibre; kendi içinde tüm e-kitap biçimlerini açabilen bir okuyucu içeriyor. Üstelik, Calibre, tüm e-kitap biçimlerini birbirine çevirebilir. PDF ve EPUB biçimindeki kitapları, Kindle’ın açabileceği MOBI biçimine çevirmek mümkündür. Ya da tam tersi, MOBI biçimindeki kitapları Nook’ta açmak için EPUB biçimine çevirebilirsiniz. Bir başka seçenek de dönüştürme ekranında, Page Setup kısmından Output Profile olarak Kindle gibi seçimler yapabilmenizdir. Kullanıcı dostu bir arayüze sahip olan ve hiç zorlanmadan kullanılabilen Calibre’nin yeni sürümü hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için neler yeni sayfasını inceleyebilirsiniz.