LibreOffice 24.2.6 topluluk sürümü duyuruldu
Archive | Yazılım
GNU nano 8.2 duyuruldu
GNU/Linux altında çalışan pico editörünün bir benzetimi (emülatörü) olan metin düzenleme yazılımı GNU Nano‘nun 8.2 sürümü, Benno Schulenberg tarafından duyuruldu. GNU nano’nun, terminal için basit ve kullanımı kolay bir düzenleyici olduğu belirtilirken, Unicode kodlarının sıfır olmadan girilebilebileceği ifade ediliyor. Sürüm numaralarının yükseltildiği ve 8.2 sürümü için bir haber öğesi eklendiği belirtilirken, Evet-Hayır isteminde ^Y, ^N ve ^A’nın kullanılabilirliğinden söz ediliyor. Çevirilerin güncellendiği, POT dosyasının ve PO dosyalarının yeniden oluşturulduğu ifade ediliyor. Bu arada, geri al/yeniden yap kodundan üç gereksiz denetimin silindiği belirtiliyor. SSH üzerinde metinleri düzenlemeye yarayan Nano; Unix benzeri işletim sistemlerinde yaygın olarak kullanılan, kullanıcı dostu bir metin editörüdür. İlk olarak Haziran 2000 yılında yayınlanan nano, Pico metin editörüne özenerek ek işlevselliklerle yüklü olarak kullanıma sunuluyor. GNU nano 8.2 hakkında bilgi edinmek için haberler sayfasını ve sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
LibreOffice 24.2.6 RC2 çıktı
QEMU 9.1.0 duyuruldu
Bir işletim sistemi içine başka bir işletim sistemi kurma olanağı sağlayan, Vmware tarzı bir yazılım olan QEMU‘nun 9.1.0 sürümü duyuruldu. QEMU 9.1.0’ın duyurulmasından mutlu olduklarını ifade eden geliştirici ekip; kullanıcıların sürüm hakkındaki düşüncelerini öğrenmek istediğini bildiriyor. Kullanımdan kaldırılanlar ve bunların önerilen değiştirmeleriyle ilgili daha ayrıntılı bilgi için QEMU sistem emülasyonu kullanıcı kılavuzu’nun “kullanımdan kaldırılan özellikler” bölümüne bakılabileceği söyleniyor. QEMU 9.1.0’ın ARM ve RISC-V desteğini geliştirdiği, sıkıştırma boşaltma desteği eklediği belirtiliyor. Bu sürümün, ayrıca Linux’ta guest-network-get-route komutu desteği ve Icelake-Server-v7 için CPU emülasyon desteği eklediği belirtilirken, QEMU 9.0’dan dört aydan fazla bir süre sonra gelen QEMU 9.1.0’ın, Intel In-Memory Analytics Accelerator (IAA) veya User Space Accelerator Development Kit (UADK) aracılığıyla sıkıştırma boşaltma desteğini ve kopya sonrası hata kurtarma için gelişmiş desteği sunduğu söyleniyor. LoongArch için, doğrudan bir ELF çekirdeğini başlatma desteği getiren yeni sürüm, extioi virt uzantısı aracılığıyla 256’ya kadar vCPU çalıştırma desteği eklemiş bulunuyor. QEMU 9.1.0 hakkında bilgi edinmek için değişiklikler sayfasını inceleyebilirsiniz
Wayland Weston kompozitör 14.0.0 duyuruldu
Wayland protokolü ile iki ana kısımdan oluşan bir yapı olan Weston görüntü yöneticisinin (compositor) 14.0.0 sürümü, Marius Vlad tarafından duyuruldu. Bunun, Weston 14.0.0 için resmi bir sürüm olduğu belirtilirken, RC3’ten beri hiçbir değişiklik eklenmediği söyleniyor. İlk donanım alt katman desteği, çıkış yansıtma için yapılandırma işleme, PipeWire DMA-BUF geliştirmeleri, çeşitli düzeltmeler ve diğer iyileştirmelerle gelen yeni sürüm; Wayland kompozitörü için en yeni özellik sürümü olarak yayınlanmış bulunuyor. Görme engelli bir kişi için GNU/Linux/Unix konsoluna erişim sağlayan bir daemon olan app-accessibility/brltty 5.2-r1 ile kullanıma sunulan yeni sürüm, anahtar ve işaretçi kullanıcıları için tasarlanmış giriş yardımcı teknolojisi içeriyor. Wayland mimarisi, Wayland SSS, Wayland destekli araç setleri, Wayland depoları ve benzeri pekçok unsur yazılımla birlikte sunuluyor. Wayland projesinin bir parçası olan ve Wayland kompozitörünün Weston referans uygulaması olan yazılım, birkaç demo alıcıyla birlikte geliyor. Weston 14.0.0 hakkında bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
Wayland protokol 1.37 duyuruldu
Wayland protokol’un 1.37 sürümü, Jonas Ådahl tarafından duyuruldu. Yeni sürümle birlikte Wayland-Protocols deposunda ele alınan çeşitli diğer bakım öğelerinin yanı sıra üç yeni protokol eklendiğini belirten Ådahl; bu xdg-toplevel-icon protokolünün Qt, KDE KWin, SDL ve Gamescope için halihazırda bulunan uygulamalarının mevcut olduğunu söyledi. Diğer iki yeni protokolün, çıktıların ve üst düzey pencerelerin piksel içeriğini yakalamaya olanak tanıyan ext-image-capture-source ve ext-image-copy-capture olduğu belirtilirken, bu protokollerin son iki yıldır üzerinde çalışıldığı ve dört yıllık bir “imleç casusu” protokol girişiminin yerini aldığı söyleniyor. Wlroots, WayVNC ve Grim’in, bu yeni protokolleri kullanmak için hazır kodlara sahip olduğu belirtiliyor. Bilindiği gibi, 1980’lerin Başında bir MIT mühendisi olan Bob Scheifler tarafından duyurulan X; bilgisayarlar için yeni grafik görüntüleme sistemiydi ve o günlerde büyük bir devrimi ifade ediyordu. Kısa sürede UNIX ve benzeri sistemlerde standart grafik arayüz olarak kullanılmaya başlanan ve hâlâ da kullanılmakta olan X; ağ üzerinde çalışmaya imkan veren ilk grafik görüntüleme sistemiydi. Zaman paylaşımlı bir sunucu üzerinde çalışan bir X sunucusu ağdaki istemciler tarafından kullanılabiliyordu. Zaten X, donanımdan bağımsız ve tamamen ağda hizmet verebilecek şekilde tasarlanmıştı. MIT yönetiminde ve Bob Scheifler liderliğinde geliştirilen X sunucusunun üstün olduğu ağ imkanları 90’lı yıllarda çoğunlukla kullanılmamaya başlandı. Ayrıca, X’in çok çeşitli donanımlara Linux ortamında nasıl erişim sağlayacağı da önemli bir sorun haline gelmişti. Bu, GNU/Linux dünyası için üzüntü vericiydi. Bu gelişmelere yönelik olarak, 2007 yılında Thomas Hellstrom, Eric Anholt ve Dave Airlie tarafından geliştirilen TTM (Translation Table Maps) adını verilen bir önbellekleme sistemi kullanılmaya başlandı. Böylelikle uygulamalar grafik verilerin işlenmesi için beklemek zorunda kalmayacak ve hızlanacaklardı. Wayland protokol 1.37 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
Bu, kuşkusuz, GNU/Linux çevvrelerinde memnunlukla karşılandı. Sonuç olarak, tüm Linux grafik sürücülerinin kullanabileceği bir bellek yönetim sistemi kullanılabilir olmuştu. Ancak, açık kaynak kodlu Linux grafik sürücülerinin basit API’lere ihtiyaç duymasına karşılık; TTM çok büyük bir kod yığınıydı. Buna ilişkin olarak, 2008 yılında Reenter Keith Packard ve Eric Anholt’un da yardımıyla TTM için yeni bir API yazıldı. GEM (Graphics Execution Manager) adı verilen bu yapı; mevcut Kernel fonksiyonlarını kullanacak şekilde değiştirilip küçültülmüştü. Ancak asıl sorun; OpenGL, Qt ve Gtk+ gibi büyük boyutlu kütüphaneler ile kernel arasındaki ilişkide X’in modern grafik ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmadığını gösteriyordu. Bu aşamada, bir yazılım mühendisi olan AIGLX’in yazarı Kristian Høgsberg, grafik çıktılarının doğrudan Kernel’e gönderileceği, uygulamaların doğrudan GPU’ya ulaşabileceği bir tasarıma girişmişti. Kısa sürede temel kütüphaneleri yazmaya başlayan ve çok kısa bir süre içinde, az çok çalışan bir sunucu geliştirmeyi başaran Høgsberg’in X sunucusuna hiçbir bağımlılığı olmayan bir son işlem API’si kullanan yazılımının adı: Wayland idi. Konu, phoronix.com‘un haberi ile duyuruldu. Henüz çok taze bir proje olan Wayland’ın kaynak kodları da internette yerini aldı. Wayland, küçük gömülü sistemler, cep telefonları ya da küçük oyuncaklarda dahi çalışabilecek kadar hafif biçimde tasarlanıyordu. Høgsberg, geriye dönük uyumluluğu sağlamak için X sunucusunun Wayland’ın bir istemcisi konumunda çalışabilmesine olanak sağlamıştı. Wayland günümüzde Kernel’de bulunan GEM, evdev (input drivers) ve kms (kernel mode switching) teknolojilerini ve DRI2 (Direct Rendering Infrastructure) kullanıyor. Intel ve RedHat tarafından desteklenen bu yeni teknoloji, X için çözülmesi zor görünen pek çok geleneksel sorunu çözmeye yaklaşmış görünüyor. Intel, sürücülerinin Wayland ile daha performanslı çalışmasını sağlamak için projeye, Wayland geliştiricilerini kiralayacak kadar büyük destek sunuyor. Wayland protokol 1.31 edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.
Tellico 4.0 duyuruldu
Kitaplar, bibliyografyalar, videolar, müzik, video oyunları, madeni paralar, pullar, koleksiyon kartları, çizgi romanlar ve şaraplar gibi koleksiyonlar için varsayılan şablonlar sağlayan ve onları düzenlemek için bir yazılım uygulaması olan Tellico‘nun 4.0 sürümü, Robby tarafından duyuruldu. Koleksiyonu bir katalog veritabanına girmeye ve başlık, yazar vb. gibi birçok farklı özelliği kaydetmeye olanak tanıyan Tellico; KDE Frameworks kütüphanelerinin çoğunu kullanıyor ve işleri basit tutuyor, bu nedenle veritabanı sunucusuna gerek duymuyor. KDE’nin desteklediği herhangi bir platformda, en yaygın olarak GNU/Linux’ta çalışan Tellico; GNU Genel Kamu Lisansı altında lisanslanmış özgür bir yazılımdır. Tellico 4.0’ı yeni Qt6 ve KDE Frameworks 6 kütüphanelerinden yararlanan ilk sürüm olarak kullanıma sunmaktan heyecan duyduğunu söyleyen Robby; Qt6 ile derlemenin varsayılan olarak etkin olduğunu, derleme sorunları veya hata bulanların kendisine bildirmesini rica etti. Tüm giriş şablonlarının herhangi bir ödünç alma bilgisini içerecek şekilde güncellendiğini belirten Robby; IMDb veri kaynağına yapılandırılabilir bir yerel ayar eklendiğini söyledi. Tellico 4.0 hakkında bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.