Sürüm takvimi, 14 Aralık 2020‘de Simon Ser tarafından duyurulan Wayland’ın sürüm takviminde belirtilen ilk sürümü 1.19 Alpha, Simon Ser tarafından duyuruldu. Sürümü, 1.18.91 ikinci adıyla duyuran Ser; bu sürümün çoğunlukla hata düzeltmelerini ve küçük protokol güncellemelerini içerdiğini söyledi. Neredeyse bir yıldır çok fazla küçük çalışma biriktiği için şimdi bir sonraki güncellemeyle geçildiğini belirten Ser; sürümün, dilbilgisi ve yazım hatası düzeltmeleri, çeşitli diğer belge güncellemeleri, Meson yapı sistemi güncellemeleri ve protokol etrafında çeşitli küçük güncellemeler içerdiğini ifade etti. Her şey yolunda giderse, Ocak ayı başlarında 1.19 Beta‘nın, Ocak ayının sonunda ise sürüm adayının çıkarılması bekleniyor. Bilindiği gibi, 1980’lerin Başında bir MIT mühendisi olan Bob Scheifler tarafından duyurulan X; bilgisayarlar için yeni grafik görüntüleme sistemiydi ve o günlerde büyük bir devrimi ifade ediyordu. Kısa sürede UNIX ve benzeri sistemlerde standart grafik arayüz olarak kullanılmaya başlanan ve hâlâ da kullanılmakta olan X; ağ üzerinde çalışmaya imkan veren ilk grafik görüntüleme sistemiydi. Zaman paylaşımlı bir sunucu üzerinde çalışan bir X sunucusu ağdaki istemciler tarafından kullanılabiliyordu. Zaten X, donanımdan bağımsız ve tamamen ağda hizmet verebilecek şekilde tasarlanmıştı. MIT yönetiminde ve Bob Scheifler liderliğinde geliştirilen X sunucusunun üstün olduğu ağ imkanları 90’lı yıllarda çoğunlukla kullanılmamaya başlandı. Ayrıca, X’in çok çeşitli donanımlara Linux ortamında nasıl erişim sağlayacağı da önemli bir sorun haline gelmişti. Bu, GNU/Linux dünyası için üzüntü vericiydi. Bu gelişmelere yönelik olarak, 2007 yılında Thomas Hellstrom, Eric Anholt ve Dave Airlie tarafından geliştirilen TTM (Translation Table Maps) adını verilen bir önbellekleme sistemi kullanılmaya başlandı. Böylelikle uygulamalar grafik verilerin işlenmesi için beklemek zorunda kalmayacak ve hızlanacaklardı. Wayland 1.19 Alpha ya da 1.18.91 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
Continue Reading →
Bu, kuşkusuz, GNU/Linux çevrelerinde memnunlukla karşılandı. Sonuç olarak, tüm Linux grafik sürücülerinin kullanabileceği bir bellek yönetim sistemi kullanılabilir olmuştu. Ancak, açık kaynak kodlu Linux grafik sürücülerinin basit API’lere ihtiyaç duymasına karşılık; TTM çok büyük bir kod yığınıydı. Buna ilişkin olarak, 2008 yılında Reenter Keith Packard ve Eric Anholt’un da yardımıyla TTM için yeni bir API yazıldı. GEM (Graphics Execution Manager) adı verilen bu yapı; mevcut Kernel fonksiyonlarını kullanacak şekilde değiştirilip küçültülmüştü. Ancak asıl sorun; OpenGL, Qt ve Gtk+ gibi büyük boyutlu kütüphaneler ile kernel arasındaki ilişkide X’in modern grafik ihtiyaçlarını karşılayacak durumda olmadığını gösteriyordu. Bu aşamada, bir yazılım mühendisi olan AIGLX’in yazarı Kristian Høgsberg, grafik çıktılarının doğrudan Kernel’e gönderileceği, uygulamaların doğrudan GPU’ya ulaşabileceği bir tasarıma girişmişti. Kısa sürede temel kütüphaneleri yazmaya başlayan ve çok kısa bir süre içinde, az çok çalışan bir sunucu geliştirmeyi başaran Høgsberg’in X sunucusuna hiçbir bağımlılığı olmayan bir son işlem API’si kullanan yazılımının adı: Wayland idi. Konu, phoronix.com‘un haberi ile duyuruldu. Henüz çok taze bir proje olan Wayland’ın kaynak kodları da internette yerini aldı. Wayland, küçük gömülü sistemler, cep telefonları ya da küçük oyuncaklarda dahi çalışabilecek kadar hafif biçimde tasarlanıyordu. Høgsberg, geriye dönük uyumluluğu sağlamak için X sunucusunun Wayland’ın bir istemcisi konumunda çalışabilmesine olanak sağlamıştı. Wayland günümüzde Kernel’de bulunan GEM, evdev (input drivers) ve kms (kernel mode switching) teknolojilerini ve DRI2 (Direct Rendering Infrastructure) kullanıyor. Intel ve RedHat tarafından desteklenen bu yeni teknoloji, X için çözülmesi zor görünen pek çok geleneksel sorunu çözmeye yaklaşmış görünüyor. Intel, sürücülerinin Wayland ile daha performanslı çalışmasını sağlamak için projeye, Wayland geliştiricilerini kiralayacak kadar büyük destek sunuyor. Wayland 1.19 Alpha ya da 1.18.91 edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.
Temel öncül, mevcut masaüstü ortamlarındaki özelliklerin hepsini değilse de çoğunu modüler ve yapılandırılabilir bir şekilde absorbe eden ve sonra da kullanıcının seçtiği profillerin, kullanıcının istediği veya aşina olduğu masaüstünü yansıtan yapılandırmanın, görsellerin ve ayarların seçilmesine izin veren Durden masaüstü ortamının 0.6 sürümü duyuruldu. Son zamanlarda, ağ şeffaflığı desteği konusuna odaklanan yaklaşık beş yıldır geliştirilmekte olan oldukça benzersiz ve yenilikçi olan Durden masaüstü ortamının geliştiricisi ve dağıtıcısı Arcan; X.Org/X11 özellik paritesine ulaşmak için kalan ikincil alan bir çizim API’sinin üzerinde de çalıştı. Arcan, ayrıca, geçiş ve kurtarma desteği, mevcut işlevselliği değiştirmek ve genişletmek için “kanca komut dosyaları”, alternatif gösterimler/erişilebilirlik seçenekleri ve ayrıca entegre ses desteği, VR ve daha fazlası gibi alanlarda ilerlemeler sağladı. Arcan’ın çalışmalarıyla ilgili ayrıntılı bilgi edinmek isteyenler, buradaki değişiklikler sayfasını ya da şuradaki değişiklikler sayfasını inceleyebilirler. Durden masaüstü ortamının 0.6 sürümü hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.
KDE projesi kapsamında geliştirilen bir kişisel finans 
Wine’in 
İkinci sürüm adayı 
Resim oluşturmak, düzenlemek veya