Tag Archives | özgür yazılım

Necdet Yücel: Özgür yazılım ile açık kaynağın ne farkı var?

Özgür Yazılım hareketi 1983’de başlayan ve kullanıcıların yazılımları çalıştırma, anlama, değiştirme ve değiştirdikleri halini dağıtma özgürlüklerini savunan bir harekettir. Açık Kaynak ise neredeyse aynı ilkeleri farklı ifadelerle savunan ve 1998’de ortaya çıkan, özgür yazılım topluluğunun içinden çıkan bir oluşumdur. Özgür Yazılım hareketinin başlatıcısı Stallman açık kaynağı bir yazılım geliştirme metodolojisi, özgür yazılımı ise bir sosyal hareket olarak görmektedir. Stallman uzun yıllardır neden kendisini bir açık kaynak savunucusu olarak kabul etmediğini yazılarıyla ve konuşmalarıyla anlatıyor olsa da çok fazla anlaşıldığı söylenemez. Bu yazıda ikisi arasında bir fark var mı ve biz hangi ifadeyi kullanmalıyız konularını tartışmak istiyorum.

Continue Reading →

Lisans

Bir yazılımla ne yapabileceğinizi belirleyen şey onun özgür yazılım veya açık kaynak olması değil o yazılımın kullandığı lisanstır. Temel kavramları aynı bile olsa her özgür yazılım lisansı aynı kullanım şartlarını sunmaz. Watcom ı gibi neredeyse kimsenin kullanmadığı lisansları bir tarafa bırakırsak bütün açık kaynak yazılım lisanslarının aynı zamanda özgür yazılım lisansı olarak kabul edildiğini görürüz. Konuya lisanslar açısından bakınca özgür yazılımlar ile açık kaynak yazılımlar arasında bir fark yoktur [3].

Yanlış anlamalar

Türkçe konuşan insanlar olarak “free software” ifadesinde yaşanan “bedava” mı “özgür” mü karışıklığını yaşamıyor olmamıza rağmen “open source” yazılım denildiğinde sadece kaynak kodu açık olan yazılımın anlaşılması gibi sorunla, İngilizce konuşanlar gibi, karşı karşıya kalıyoruz. Özgür yazılım denildiğinde arkasında yazılımın ve kullanıcıların özgürlüklerini önemseyen, onun için mücadele eden bir felsefe olduğunu anlamak kolay olmasına rağmen maalesef onun hakkında da kafa karışıklığı az değil. Genel Kamu Lisansı (GPL) en bilinen özgür yazılım lisanslarının başında geliyor olmasına rağmen tek özgür yazılım lisansı değil. GPL özgür yazılımın dört şartına ek olarak Copyleft kavramını da kullanmaktadır. Özgür yazılımın şartları yazılımı sizin nasıl haklarla edineceğinizi belirlerken Copyleft onu nasıl dağıtmanız gerektiğini söyler. Yani Copyleft özelliğine sahip bir lisansla lisanslanmış bir yazılımı yine aynı şartlarla dağıtmanız gerekir [1]. Bütün özgür yazılım lisanslarının böyle bir zorunluluğu olmamasına rağmen maalesef genel kanı bu yönde ülkemizde.

Açık kaynak ise ülkemizde en az anlaşılan kavramlardan biri. Bunda adının yaptığı çağrışımın etkisi de büyük elbette. Hem kullanıcılar, hem de önemli miktarda geliştirici bir yazılımın kaynak kodunu görebildiğinde onu açık kaynak sanmak gibi bir kavramsal hataya düşüyor [2]. Github benzeri bir kod barındırma ortamına yazılımının kaynak kodlarını koyan bir yazılımcı onun hemen açık kaynak olduğu yanılgısına kapılıyor.

Açık kaynak yanlış anlaşılmaya çok müsait olduğundan açık kaynak ifadesini her kullandığımızda onun kaynağı açık olan yazılım anlamına gelmediğini ve mevcut 10 şartını anlatmak oldukça zor bir iştir. Bunu yapmadığımızda hem özgür yazılım hem de açık kaynak hareketlerinin uğraştıkları konuları önemsememiş oluruz. Özgür yazılım dediğimizde birilerinin kafasını karıştırma riski oldukça düşüktür. Günümüzde gittikçe artan bir hızla özel mülk yazılımların da kaynak kodlarının açıldığını hesaba katarak, insanları yanlış yönlendirmemek için açık kaynak yerine özgür yazılım ifadesini kullanmak daha doğru bir hareket olacaktır.

Düşmanımız açık kaynak değil özel mülk yazılımdır

Özgür yazılım taraftarları olarak sıklıkla açık kaynak ifadesini özgür yazılım olarak düzeltiyoruz. Bunu kafa karışıklığına neden olmamak için yaptığımız halde, istemeden de olsa, sanki açık kaynağın kötü bir şey olduğu algısını da yaratabiliyoruz. Halbuki durum böyle değil. Özgür yazılım ve açık kaynak hareketleri kullanıcıların özgürlüklerini savunan hareketlerdir. Biz özgür yazılım savunucuları açık kaynağı düşman olarak görmeyiz. Hem özgür yazılımın hem de açık kaynak yazılımın insanlık için kötü olarak kabul ettiği yazılımlar özgür olmayan (özel mülk) yazılımlardır.

We in the free software movement don’t think of the open source camp as an enemy; the enemy is proprietary (nonfree) software.

[1] http://www.nyucel.com/2017/05/genel-kamu-lisansnn-gpl-onemli-fark.html
[2] http://www.nyucel.com/2017/05/ack-kaynak-sadece-kaynak-koda-erisim.html
[3] http://www.nyucel.com/2017/05/ozgur-yazlm-m-ack-kaynak-m-1.html

Necdet Yücel  28 Mayıs 2017

gezegen.linux.org.tr

0

ALT Linux 8.2 duyuruldu

2001’de Mandrake‘den çatallanarak  iki büyük Rus özgür yazılım projesinin birleşmesiyle ortaya çıkan ve 2008’de gelişmiş büyük bir organizasyon haline gelen ALT Linux’un 8.2 sürümü, Michael Shigorin tarafından duyuruldu. Kurumsal sunucular, masaüstleri, eğitim kurumları ve kişisel kullanım için tasarlanan yeni sürüm; kritik güvenlik düzeltmeleri içeriyor. Sistem; Linux çekirdeği, Samba, OpenSSL ve diğer yazılım paketlerinde güncellemelerle birlikte geliyor. Otomatik VNC kurulumuyla gelen yeni sürüm, net-tools, fdisk, gdisk, parted, partclone disk yönetimi yardımcı programlarını içeriyor. ALT Linux 8.2 hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.

Continue Reading →

ALT Linux 8.2 edinmek için aşağıdaki linklerden yararlanabilirsiniz.

0

Uruk GNU/Linux 2.0 “Xfce” çıktı

2.0 final sürümü 5 Aralık 2017’de  çıkarılan Linux-libre çekirdeğiyle gelen ve Trisquel GNU/Linux çekirdeğine dayanan Uruk GNU/Linux‘un 2.0 “Xfce” versiyonu çıktı. %100 özgür bir dağıtım olmak ereğiyle yola çıkan dağıtım, varsayılan masaüstü ortamı olarak final sürümde kullandığı Compiz ile birlikte verdiği Mate 1.12.1 yerine, Xfce masaüstü ortamıyla geliyor bu kez. Kullanıcı dostu grafik arayüzleri sunan dağıtım; hızlı, basit ve güçlü bir dağıtım ortaya koyma arzusu ile kolay özelleştirilebilir bir sistemi kullanıma sokuyor. Henüz resmi duyurusu yapılmamış olan sistem; 4.9.66 linux-libre üzerine yapılandırılmış bulunuyor ve gcc 7, Abrowser 57 gibi güncel paketler içeriyor.

Continue Reading →


Uruk GNU/Linux 2.0 “Xfce”edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.

0

phpMyAdmin 4.7.7 duyuruldu

Web üzerinden MySQL yönetimini idare etmek üzere tasarlanmış ve PHP ile yazılmış bir özgür yazılım aracı olan phpMyAdmin‘in 4.7.7 sürümü duyuruldu. Yeni özellikler, hata düzeltmeleri ve güvenlik düzeltmeleri içeren düzenli bir bakım sürümü olarak duyurulan yeni sürüm, aynı zamanda pek çok geliştirme içeriyor. Başlıca kullanım amacı internet üzerinden MySQL veritabanı yönetimi olan, bununla birlikte veritabanı oluşturma ve silme; tablo ekleme, değiştirme, silme; alan ekleme, değiştirme, silme; SQL sorguları çalıştırma; kullanıcıları, yetkileri ve alan anahtarlarını yönetme gibi pek çok işlevi yerine getiren açık kaynak kodlu ve özgür yazılım phpMyAdmin; halen 72 farklı dili destekliyor. 1998 yılında, Peter Kuppelwieser’in yazmış olduğu MySQL-Webadmin’den esinlenerek PHP tabanlı bir MySQL arayüzü geliştirmeye başlayan Tobias Ratschiller’in zaman darlığı gerekçesiyle 2000 yılında bu projeyi ve özgün yazarı olduğu diğer projeyi (phpAdsNew) yarıda bırakmasının ardından büyük bir kullanıcı ve geliştirici kitlesinin ilgisini kazanan phpMyAdmin, popüler bir PHP uygulaması olmuştu. phpMyAdmin 4.7.7 hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek için haberler sayfasını ve sürüm notlarını inceleyebilirsiniz.

Continue Reading →

Pek çok GNU/Linux dağıtımında kullanılan ürüne destek için Marc Delisle, Loïc Chapeaux ve Olivier Müller’den oluşan bir grup geliştirici 2001 yılında SourceForge‘de phpMyAdmin Projesini oluşturup, geliştirme işini üstlendiler. phpMyAdmin projesi; Olivier Müller, Marc Delisle, Alexander M. Turek, Michal Čihař ve Garvin Hicking tarafından yürütülmektedir. phpMyAdmin 4.7.7 edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.

0

GnuPG 2.2.4 duyuruldu

GPL lisanslı bir özgür yazılım olan GnuPG‘nin (ya da GPG) 2.2.4 sürümü, Werner Koch tarafından duyuruldu. İlk versiyondan bunca zaman sonra, yeni bir GnuPG sürümünü duyurmaktan mutlu olduklarını söyleyen Koch; hataların listesi için sürüm duyurusunun incelenebileceğini belirtti. Zengin bir kütüphane ile sunulan yazılımın 2. sürümünden bu yana, S/MIME ve Secure Shell için destek sağladığı belirtiliyor. Başlangıçta Werner Koch tarafından geliştirilen GPG, neredeyse tüm GNU/Linux dağıtımlarına; FreeBSD, OpenBSD, NetBSD gibi özgür işletim sistemlerine sıklıkla dahil edilir. GPG ayrıca Mac OS X ve Microsoft Windows gibi platformlar için de derlenebilir. Mac OS X için, MacPGP denen özgür bir GPG portu bulunmaktadır. MacPGP, OS X kullanıcı arayüzüne ve yerel sınıf tanımlarına uyarlanmıştır. Bir melez şifreleme yazılımı olan GnuPG, yalnızca bir kez kullanılan bir oturum anahtarı şifrelemeyi alıcının genel anahtarını kullanarak yapar. GnuPG 2.2.4 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.

Continue Reading →

GnuPG 2.2.4 edinmek için aşağıdaki linklerden yararlanabilirsiniz.

0

Elisa Music Player 0.0.80 duyuruldu

Planet KDE’de C++ ve PHP üzerinde bir yazılım geliştiricisi olarak görev yapan özgür yazılım tutkunu Matthieu Gallien tarafından tanıtılan Elisa Music Player’ın 0.0.80 sürümü duyuruldu. Bunun yazılımın gelecekte sunulacak olan 0.1 versiyonunun ilk alfa sürümü olduğunu belirten Gallien; tüm müzikleri dizine ekleyebilmek için Baloo dizinleyicisi kullanan yazılımın yeni sürümünü duyurmaktan mutluluk duyduğunu söyledi. Basit ve kullanımı kolay güzel bir müzik çalar tasarladıklarına inandığını söyleyen Gallien; Robert-André Mauchin sayesinde Fedora için bir ikili paket sağlandığını ifade etti. KDE geliştiricileri tarafından gözden geçirilene kadar bir alfa sürümün düzenli olarak yayınlanmaya devam edileceğini söyleyen Gallien; geliştirme sürecinin sürdüğünün unutulmamasını istedi. Elisa 0.0.80 hakkında ayrıntılı bilgi edinmek için sürüm duyurusunu inceleyebilirsiniz.

Continue Reading →

Elisa Music Player 0.0.80 edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.

0

Uruk GNU/Linux 2.0 çıktı

İkinci beta sürümü 25 Eylül 2017’de çıkarılan Linux-libre çekirdeğiyle gelen ve Trisquel GNU/Linux çekirdeğine dayanan Uruk GNU/Linux‘un 2.0 sürümü çıktı. %100 özgür bir dağıtım olmak ereğiyle yola çıkan dağıtım, varsayılan masaüstü ortamı olarak Compiz ile birlikte Mate kullanıyor. Kullanıcı dostu grafik arayüzleri sunan dağıtım; hızlı, basit ve güçlü bir dağıtım ortaya koyma arzusu ile kolay özelleştirilebilir bir sistemi kullanıma sokuyor. Henüz resmi duyurusu yapılmamış olan sistem; başta LibreOffice, GNU Emacs, Xfburn, Icedove, California, Abrowser, GIMP, Pidgin, Liferea, Curlew, Atril, Terminator, Gigolo, Deluge ve VLC Media Player olmak üzere pek çok popüler yazılımı içeriyor.

Continue Reading →


Uruk GNU/Linux 2.0 edinmek için aşağıdaki linkten yararlanabilirsiniz.

1
Translate »